Profilowanie pojęcia suwerenności we współczesnych tygodnikach opinii

Słowa kluczowe: aksjologia, językowy obraz świata, profilowanie, suwerenność

Streszczenie

Cel: Celem artykułu jest odtworzenie językowych profilów pojęcia suwerenności we współczesnych tygodnikach opinii. Metody badań: W tekście została wykorzystana metoda profilowania pojęciowego, wypracowana na gruncie lubelskiej szkoły etnolingwistycznej reprezentowanej przez Jerzego Bartmińskiego. Wyniki i wnioski: W polskiej przestrzeni publicznej można zaobserwować dwa osobne subdyskursy, określane w uproszczeniu mianem prawicowego i liberalnego. W ich obrębie w zupełnie odmienny sposób konceptualizowane są pojęcia o charakterze aksjologicznym. W ramach pierwszego z dwóch profilów – nazwanego izolacyjnym – suwerenność jest utożsamiana z całkowitą niezależnością państwa, której podstawę stanowi jego silna, dominująca pozycja na arenie międzynarodowej. Wartość jest traktowana jako dobro deficytowe, które może zostać urzeczywistnione wyłącznie w wyniku walki. W drugim modelu – kooperacyjnym – suwerenność jest postrzegana jako podmiotowość państwa zachowywana w obrębie zrównoważonej współpracy z innymi podmiotami oraz związana z udziałem w kolektywnym procesie decyzyjnym. Wartość poznawcza: Podjęta w tekście próba rekonstrukcji profilowania konceptu suwerenności wpisuje się w nurt badań aksjologicznych i uzupełnia je o analizę jednej z istotnych wartości społeczno-politycznych. Jak się wydaje, przyszłe definicje słownikowe leksemu suwerenność powinny uwzględniać obie perspektywy reprezentowane w publicystyce, by oddać złożoność polskiej aksjosfery.

Bibliografia

Bańko, M. (Red.). (2000). Inny słownik języka polskiego. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Bartmiński, J. (2006). Defi nicja kognitywna jako narzędzie opisu konotacji. J. Bartmiński, Językowe podstawy obrazu świata (s. 42–51). Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.

Bartmiński, J. (1990). Punkt widzenia, perspektywa, językowy obraz świata. J. Bartmiński (Red.), Językowy obraz świata (s. 109–127). Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.

Burszta, W. (2013). Kotwice pewności. Wojny kulturowe z popnacjonalizmem w tle. Warszawa: Wydawnictwo Iskry.

Chlebda, W. (2017). Czy polskość jest (słownikowo) defi niowalna? Sprawy Narodowościowe. Seria Nowa, 49, 1–12. DOI: 10.11649/sn.1159

Chlebda, W. (2007). Kiedy swój staje się obcym. Etnolingwistyka, 19, 89–98.

Doroszewski, W. (Red.). (1958–1969). Słownik języka polskiego. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

Dubisz, S. (Red.). (2003). Uniwersalny słownik języka polskiego. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Dunaj, B. (Red.). (1996). Słownik współczesnego języka polskiego. Warszawa: Wydawnictwo Wilga.

Głowiński, M. (2009). Czy totalitaryzacja języka? W M. Głowiński, Nowomowa i ciągi dalsze. Szkice dawne i nowe (s. 223–235). Kraków: Universitas.

Kępa-Figura, D. (2010). OBCY pilnie poszukiwany, czyli „obcy” w języku polityków PiS – magia czy rzeczywistość? W M. Czerwiński, P. Nowak, & R. Przybylska (Red.), Język IV Rzeczypospolitej (s. 223–240). Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.

Kłosińska, K. (2012). Etyczny i pragmatyczny. Polskie dyskursy polityczne po 1989 roku. Warszawa: Narodowe Centrum Kultury.

Majer-Baranowska, U. (2003). Podmiot jako wartość. W J. Bartmiński (Red.), Język w kręgu wartości. Studia semantyczne (s. 243–257). Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.

Olchanowski, T., & Sieradzan, J. (2011). Wprowadzenie do problematyki narcyzmu. Od klasycznych koncepcji narcyzmu do narcyzmu kultury zachodniej. W J. Sieradzan (Red.), Narcyzm (s. 7–71). Białystok: Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku.

Pajdzińska, A. (1991). Wartościowanie we frazeologii. W J. Puzynina & J. Anusiewicz (Red.), Język a kultura 3: Wartości w języku i tekście (s. 15–28). Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego.

Polkowska, L. (2015). Język prawicy. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie.

Prochorowa, S.M. (1998). Stereotyp językowy Europejczyka w kontekście opozycji „swój” – „obcy”. W J. Anusiewicz & J. Bartmiński (Red.), Język a kultura 12: Stereotyp jako przedmiot lingwistyki. Teoria, metodologia, analizy empiryczne (s. 238–244). Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego.

Sutter de, P. (2009). Szaleńcy u władzy. Czyli sposób, w jaki psychologia pozwala zrozumieć polityków, H. Zbonikowska-Bernatowicz (Przeł.). Warszawa: Wydawnictwo Akademickie Dialog.

Żmigrodzki, P. (Red.). (2007–). Wielki słownik języka polskiego. Pobrane z https://wsjp.pl/

Opublikowane
2020-06-01
Jak cytować
PolkowskaL. (2020). Profilowanie pojęcia suwerenności we współczesnych tygodnikach opinii. Studia Medioznawcze, 21(3), 628-638. https://doi.org/10.33077/uw.24511617.ms.2020.3.198
Dział
Artykuły