Analiza indywidualnej podatności użytkowników mediów społecznościowych na fake newsy – perspektywa polska

Słowa kluczowe: edukacja medialna, fake news, medioznawstwo, myślenie analityczne, psychologia

Streszczenie

Cel i hipoteza: Przedmiotem badań prezentowanych w artykule jest zagadnienie fake newsów oraz wpływ analitycznego myślenia użytkownika, na jego zdolność do rozpoznawania nieprawdziwych informacji. U podstaw tych dociekań leży hipoteza, że wysoki poziom myślenia analitycznego wpływa pozytywnie na umiejętność rozróżniania fake newsów od wiadomości prawdziwych. Metody badań: Metoda sondażu diagnostycznego, zawierającego skalę fake newsów oraz psychologiczny pomiar poziomu analitycznego myślenia. Wyniki i wnioski: Analiza udowadnia, że istnieje zasadniczy związek między poziomem analityczności myślenia a umiejętnością rozpoznawania fałszywych informacji. Ponadto zostały zidentyfikowane pewne grupy szczególnie podatne na fake newsy. Wartość poznawcza artykułu: W artykule przedstawiono medioznawczo-psychologiczną analizę zjawiska fake news w Polsce skupiającą się na podatności użytkowników mediów społecznościowych na fałszywe wiadomości. Jest to pierwsze tego rodzaju interdyscyplinarne badanie przeprowadzone w polskich realiach medialnych.

Bibliografia

Allcott, H., & Gentzkow, M. (2017). Social Media and Fake News in the 2016 Election. The Journal of Economic Perspectives, 31(2), 211–236. doi: 10.1257/jep.31.2.211

Bago, B., Rand, D.G., & Pennycook, G. (2020). Fake News, Fast and Slow: Deliberation Reduces Belief in False (but not True) News Headlines. Journal of Experimental Psychology: General. doi:10.1037/xge0000729

Baron, S., & Crootof, R. (2017). Fighting Fake News. Retrieved 19 March 2020 from https://law.yale.edu/sites/default/files/area/center/isp/documents/fighting_fake_news_-_workshop_report.pdf

Bąkowicz, K. (2019). Wprowadzenie do definicji i klasyfikacji zjawiska fake newsa. Studia Medioznawcze, 3(78), 281–289. doi: 10.33077/uw.24511617.ms.2019.2.106

Berinsky, A.J. (2017). Rumors and Health Care Reform: Experiments in Political Misinformation. British Journal of Political Science, 47(2), 241–246. doi:10.1017/S0007123415000186

Conroy, N.J., Rubin V.L., & Chen, Y. (2016). Automatic Deception Detection: Methods for Finding Fake News. Proceedings of the Association for Information Science and Technology, 52(1), 1–4. doi:10.1002/pra2.2015.145052010082

Curtis, C. (2017). C4 Study Reveals Only 4 Surveyed Can Identify True or Fake-News. Retrieved 7 March 2020 from https://www.channel4.com/press/news/c4-study-reveals-only-4-surveyed-can-identify-trueor-fake-news

Ecker, U., Hogan, J., & Lewandowsky, S. (2017). Reminders and Repetition of Misinformation: Helping or Hindering Its Retraction? Journal of Applied Research in Memory and Cognition, 6(2), 185–192. doi:10.1016/j.jarmac.2017.01.014

Flynn, D.J., Nyhan, B., & Reifl er, J. (2017). The Nature and Origins of Misperceptions: Understanding False and Unsupported Beliefs About Politics. Political Psychology, 38, 127–150. doi:10.1111/pops.12394

Frederick, S. (2005). Cognitive Refl ection and Decision Making. The Journal of Economic Perspectives, 19(4), 25–42. doi:10.1257/089533005775196732

Gilbert, D.T. (1991). How Mental Systems Believe. American psychologist, 46(2), 107–119. doi:10.1037/0003-066X.46.2.107

Gorwa, R. (2017). Computational Propaganda in Poland: False Amplifiers and the Digital Public Sphere. In P. Howard & S. Woolley (Eds.), Computational Propaganda Research Project (pp. 1–32). Oxford, UK: University of Oxford.

Grupa On Board Think Kong. (2017). Raport: Fake news w polskim internecie. Pobrane 19 marca 2020 z https://nowymarketing.pl/a/16876,fake-news-w-polskim-internecie

Grzesiak, M. (2017). Negatywne implikacje postprawdy i fake newsów w kontekście kształtowania marki osobistej. Marketing i Rynek, 12, 20–26.

Harper, C.A., & Baguley, T. (2019, January). “You Are Fake News”: Ideological (A) Symmetries in Perceptions of Media Legitimacy. doi:10.31234/osf.io/ym6t5

Horne, B.D., & Adalı, S. (2017, May). This Just In: Fake News Packs a Lot in Title, Uses Simpler, Repetitive Content in Text Body, More Similar to Satire Than Real News. In Eleventh International AAAI Conference on Web and Social Media (pp. 759–766). Montreal, Kanada: AAAI Publications.

Kahan, D.M. (2017). Misconceptions, Misinformation, and the Logic of Identity-Protective Cognition. SSRN Electronic Journal. doi:10.2139/ssrn.2973067

Lazer, D.M., Baum, M.A., Benkler, Y., Berinsky, A.J., Greenhill, K.M., Menczer, F., & Schudson, M. (2018). The Science of Fake News. Science, 359(6380), 1094–1096. doi: 10.1126/science.aao2998

Lewandowsky, S., Ecker, U.K.H., & Cook, J. (2017). Beyond Misinformation: Understanding and Coping With the “Post-Truth” Era. Journal of Applied Research in Memory and Cognition, 6(3), 53–69. doi: 10.1016/j.jarmac.2017.07.008

Li, H., & Sakamoto, Y. (2014). Social Impacts in Social Media: An Examination of Perceived Truthfulness and Sharing of Information. Computers in Human Behavior, 41, 278–287. doi:10.1016/j.chb.2014.08.009

Łódzki, B. (2017). „Fake news” – dezinformacja w mediach internetowych i formy jej zwalczania w przestrzeni międzynarodowej. Polityka i Społeczeństwo, 4(15), 19–30, doi:10.15584/polishpol.2017.4.2

Mayer, R. (2018). The Grim Conclusions of the Largest-Ever Study of Fake News. Retrieved 7 March 2020 from https://www.theatlantic.com/technology/archive/2018/03/largest-study-ever-fake-newsmit-twitter/555104/

Nyhan, B., & Reifl er, J. (2010). When Corrections Fail: The Persistence of Political Misperceptions. Political Behavior, 32(2), 303–330. doi:10.1007/s11109-010-9112-2

Nyilasy, G. (2019). Fake News: When the Dark Side of Persuasion Takes Over. International Journal of Advertising, 38(2), 336–342. doi:10.1080/02650487.2019.1586210

Olszewska, A., & Sobków, A. (2019, Maj 8-10). Pomiar myślenia refleksyjnego zamiast pomiaru refleksyjności w zadaniach matematycznych? Walidacja polskiej wersji Werbalnego Testu Refleksyjnego Myślenia. Prezentacja podczas konferencji: XIII Konferencja Psychologia Ekonomiczna, Poznań, Polska.

Palczewski, M. (2019). Fake news w polityce. Studia przypadków. Mediatization Studies, 3, 137–150. doi: 10.17951/ms.2019.3.137-150

Pennycook, G., Bear, A., Collins, E.T., & Rand, D.G. (in press). The Implied Truth Effect: Attaching Warnings to a Subset of Fake News Headlines Increases Perceived Accuracy of Headlines Without Warnings. Management Science. doi:10.1287/mnsc.2019.3478

Pennycook, G., Cannon, T.D., & Rand, D.G. (2018). Prior Exposure Increases Perceived Accuracy of Fake News. Journal of Experimental Psychology: General. 147(12), 1865–1880. doi:10.1037/xge0000465

Pennycook, G., & Rand, D.G. (2018). Who Falls for Fake News? The Roles of Bullshit Receptivity, Overclaiming, Familiarity, and Analytic Thinking. Journal of Personality, 88(2), 185–200. doi:10.1111/jopy.12476

Pennycook, G., & Rand, D.G. (2019). Lazy, Not Biased: Susceptibility to Partisan Fake News Is Better Explained by Lack of Reasoning Than by Motivated Reasoning. Cognition, 188, 39–50. doi:10.1016/j.cognition.2018.06.011

Potthast, M., Kiesel, J., Reinartz, K., Bevendor, J., & Stein, B. (2017). A Stylometric Inquiry Into Hyperpartisan and Fake News. ArXiv preprint arXiv:1702.05638. doi:10.18653/v1/P18-1022

Public Dialog. (2017). Raport: Fake news z perspektywy polskich dziennikarzy. Pobrane 17 marca 2020 z http://publicdialog.home.pl/www_logotomia/wp-content/uploads/2018/07/Raport_Badanie-fakenews-23-05-2017.pdf

Rubin, V.L., Conroy, N., Chen, Y., & Cornwell, S. (2016). Fake News or Truth? Using Satirical Cues to Detect Potentially Misleading News. In T. Fornaciari, E. Fitzpatrick, & J. Bachenko (Eds.), Proceedings

of the Second Workshop on Computational Approaches to Deception Detection (pp. 7–17). San Diego, California: Association for Computational Linguistics. doi:10.18653/v1/W16-0802

Shu, K., Sliva, A., Wang, S., Tang, J., & Liu, H. (2017). Fake News Detection on Social Media: A Data Mining Perspective. ACM SIGKDD Explorations Newsletter, 19(1), 22–36. doi:10.1145/3137597.3137600

Silverman, C., & Singer-Vine, J. (2016). Most Americans Who See Fake News Believe It, New Survey Says. Retrieved 9 March 2020 from https://www.buzzfeednews.com/article/craigsilverman/fakenews-survey

Sirota, M., Kostovičová, L., Juanchich, M., Dewberry, C., & Marshall, A.C. (in press). Measuring Cognitive Reflection Without Maths: Developing and Validating the Verbal Cognitive Refl ection Test. doi:10.31234/osf.io/pfe79

Strickland, A.A., Taber, C.S., & Lodge, M. (2011). Motivated Reasoning and Public Opinion. Journal of Health Politics, Policy and Law, 36(6), 89–122. doi:10.1215/03616878-1460524

Swire, B., Ecker, U.K.H., & Lewandowsky, S. (2017). The Role of Familiarity in Correcting Inaccurate Information. Journal of Experimental Psychology: Learning, Memory, and Cognition, 43(12), 1948–1961. doi:10.1037/xlm0000422

Van Bavel, J.J., & Pereira, A. (2018). The Partisan Brain: An Identity-Based Model of Political Belief. Trends in Cognitive Science, 22(3), 213–224. doi:10.1016/j.tics.2018.01.004

Vargo, C.J., Guo, L., & Amazeen, M.A. (2018). The Agenda-Setting Power of Fake News: A Big Data Analysis of the Online Media Landscape From 2014 to 2016, New Media & Society, 20(5), 2028–2049. doi:10.1177/1461444817712086

Opublikowane
2020-06-01
Jak cytować
RosińskaK., & BrzóskaP. (2020). Analiza indywidualnej podatności użytkowników mediów społecznościowych na fake newsy – perspektywa polska. Studia Medioznawcze, 21(3), 661-688. https://doi.org/10.33077/uw.24511617.ms.2020.3.280
Dział
Artykuły