Działania aktywistów języka inkluzywnego w mediach społecznościowych a społeczne postrzeganie feminatywów

Słowa kluczowe: feminatywy, język inkluzywny, media społecznościowe, równouprawnienie płci

Streszczenie

Cel i metody badań: po wydarzeniach z jesieni 2020 roku, związanych z protestami Strajku Kobiet, zauważalny jest istotny wzrost aktywności osób działających w portalach społecznościowych na rzecz równouprawnienia płci. Mając to na uwadze, w artykule zostaną przedstawione działania aktywistów mowy inkluzywnej prowadzone w mediach społecznościowych (w tym zakresie wykorzystana zostanie metoda opisowa); następnie zaprezentowane zostaną wyniki badania ankietowego, którego celem było: (1) sprawdzenie, czy używanie nazw rodzaju męskiego w odniesieniu do kobiet wykonujących określone zawody faktycznie jest czynnikiem decydującym o tym, jak kobiety postrzegają możliwość bycia aktywnymi w danej profesji; (2) określenie, jak przeciętny użytkownik języka polskiego ocenia postulowane przez aktywistów zasady rządzące mową inkluzywną. Główne tezy: (1) używanie w odniesieniu do kobiet powszechnych nazw rodzaju męskiego, na przykład nazw zawodów, nie narzuca jednoznacznie wykluczającego sposobu myślenia o osobach płci żeńskiej – ich umiejętnościach, predyspozycjach i możliwościach bycia aktywnymi na tych samych polach co mężczyźni; (2) działania podejmowane przez aktywistów mowy inkluzywnej w mediach społecznościowych mogą nie być przekonujące dla użytkowników języka polskiego. Istnieje prawdopodobieństwo, że postulowane zachowania językowe będą uznane za utrudniające komunikację i niepotrzebne w kontekście dążenia do ekonomizacji wypowiedzi. Wyniki i wnioski są zgodne z pierwszą z postawionych tez, ale nie potwierdzają drugiej. Przeprowadzone badanie ankietowe pokazało, że przeważająca część respondentów uważa, iż własności języka mają wpływ na realizację idei równouprawnienia płci, a postulowane przez aktywistów zmiany pewnych zachowań językowych mogłyby przyczynić się do osiągnięcia pożądanej równości. Okazało się też jednak, że przychylność respondentów wobec proponowanych rozwiązań ma charakter raczej deklaratywny. Wartość poznawcza: przedstawione w tekście wyniki badania ankietowego dostarczają aktualnej wiedzy o społecznym odbiorze feminatywów. Pozwalają także formułować przypuszczenia na temat powodzenia działań aktywistów mowy inkluzywnej, będącej niejako flagowym elementem szeroko pojmowanych zachowań włączających.

Bibliografia

Bartmiński, J. (2006). Językowe podstawy obrazu świata. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.

du Vall, M. & Majorek, M. (2013). Nowe media w służbie „sieciowych” aktywistów. W M. Wysocka-Pleczyk & B. Świeży (Red.), Człowiek zalogowany. Od mowy nienawiści do integracji w sieci (s. 27–37). Kraków: Biblioteka Jagiellońska.

Grzegorczykowa, R. (1999). Pojęcie językowego obrazu świata. W J. Bartmiński (Red.), Językowy obraz świata (s. 39–46). Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.

Hopfinger, M. (Red.). (2002). Nowe media w komunikacji społecznej XX wieku. Warszawa: Oficyna Naukowa.

Karwatowska, M. & Szpyra-Kozłowska, J. (2005). Jak Polka z Polakiem – językowe bariery w komunikacji między płciami. W J. Bartmiński & U. Majer-Baranowska (Red.), Bariery i pomosty w językowej komunikacji Polaków (s. 91–118). Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.

Karwatowska, M. & Szpyra-Kozłowska, J. (2010). Lingwistyka płci. Ona i on w języku polskim. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.

Krysiak, P. (2021). Nazwy żeńskie we współczesnej leksykografii polskiej i francuskiej. Wrocław: Oficyna Wydawnicza ATUT.

Łaziński, M. (2006). O Panach i Paniach. Polskie rzeczowniki tytularne i ich asymetria rodzajowo-płciowa. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Łozowska, H. (2018). Obraz jako komunikat informacyjny w ludycznym otoczeniu Instagramu. W M. Babecki & S. Żyliński (Red.), Od naturalizacji do funkcjonalizacji. Taktyki użytkowania serwisu Instagram (s. 45–74). Olsztyn: Wydawnictwo Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego.

Małocha-Krupa, A. (Red.), Hołojda, K., Krysiak, P., & Śleziak, M. (Oprac.). (2015). Słownik nazw żeńskich polszczyzny. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego.

Nasalski, I. (2020). Funkcje i dysfunkcje języka inkluzywnego, ze szczególnym uwzględnieniem asymetrii rodzajowej w języku polskim. Socjolingwistyka, XXXIV, 275–294. DOI: 10.17651/SOCJOLING.34.17.

Nowak, J. (2011). Aktywność obywateli online. Teorie a praktyka. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.

Sapir, E. (1978). Kultura, język, osobowość. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.

Whorf, B.L. (1982). Język, myśl i rzeczywistość. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.

Źródła internetowe

Inkluzywna komunikacja w Sekretariacie Generalnym Rady. (2018). Pobrane 6 czerwca 2021 r. z https://www.consilium.europa.eu/media/49073/2021_058_accessibility-inclusive-communication-in-the-gsc_pl_acces.pdf

Pietrzak, W. (Red.). (2011). Poradnik równościowy. Pobrane 6 czerwca 2021 r. z https://umwd.dolnyslask.pl/fileadmin/user_upload/Organizacje_pozarzadowe/Dolnoslaska_Akademia_Gender-Poradnik_Rownosciowy_F-Grejpfrut.pdf

Social Media w Polsce 2021 – nowy raport. (2021, 4 marca). Pobrane 4 czerwca 2021 r. z https://empemedia.pl/social-media-w-polsce-2021-nowy-raport

Stanowisko Rady Języka Polskiego przy Prezydium PAN w sprawie żeńskich form nazw zawodów i tytułów (25 XI 2019 r.). Pobrane 5 czerwca 2021 r. z https://rjp.pan.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=1861:stanowisko-rjp-w-sprawie-zenskich-form-nazw-zawodow-i-tytulow

Wąsowska, A. (2020, 10 października). Ona/Jej. [Post na Instagramie]. Pobrane z https://www.instagram.com/p/CGKtJQNo4NT

Wiercińska, M. (2017, 15 września). Instagram jest kobietą. Pobrane 5 czerwca 2021 r. z https://www.gemius.pl/reklamodawcy-aktualnosci/instagram-jest-kobieta.html

Your Kaya. (2021, 6 lutego). Czym jest język inkluzywny i dlaczego postanowiliśmy go używać. [Post na Instagramie]. Pobrane z https://www.instagram.com/p/CK9atS5sEUs

Znamy pracodawców najbardziej zaawansowanych w zarządzaniu różnorodnością i inkluzji w Polsce. (2021, 27 maja). Pobrane 6 czerwca 2021 r. z https://biznes.gazetaprawna.pl/artykuly/8174617,znamy-pracodawcow-najbardziej-zaawansowanych-w-zarzadzaniu-roznorodnoscia-i-inkluzji-w-polsce.html

Opublikowane
2021-08-12
Jak cytować
JaroszM. (2021). Działania aktywistów języka inkluzywnego w mediach społecznościowych a społeczne postrzeganie feminatywów. Studia Medioznawcze, 22(3), 995-1014. https://doi.org/10.33077/uw.24511617.sm.2021.3.660
Dział
Artykuły