Oglądając, słuchając, czytając – na co zwracamy uwagę?

O wpływie komunikacji niewerbalnej na to, ile zapamiętujemy z przekazów, na przykładzie orędzia noworocznego

Słowa kluczowe: komunikacja niewerbalna, komunikacja werbalna, orędzie noworoczne, przekazy medialne, wystąpienia publiczne

Streszczenie

Cel: artykuł dotyczy nierozłączności komunikacji werbalnej i niewerbalnej w przekazach medialnych, szczególnie telewizyjnych. Odbiorcy czerpią informacje z przekazów medialnych na podstawie tego, co widzą i słyszą w połączeniu z treścią, jaka do nich dociera. Ich uwaga jest więc podzielona na śledzenie różnych kanałów komunikacyjnych, a to oznacza, że część informacji może zostać pominięta. Aby sprawdzić, ile informacji może pozostać niezauważonych, zostało wykonane specjalne badanie. Metody badań: do badania wykorzystano nagranie jednego z orędzi noworocznych Prezydenta RP, a więc przekazu należącego do specyficznego gatunku mowy. Badanie polegało na rozwarstwieniu przekazu, a następnie sprawdzeniu, ile informacji jest zauważanych, gdy uwaga odbiorcy skierowana jest tylko na jeden kanał komunikacyjny: (1) na kanał wizualny, bez dźwięku; (2) na kanał audialny – bez obrazu; (3) na sam tekst orędzia. Badanie zostało przeprowadzone z zastosowaniem zogniskowanego wywiadu grupowego, metody często wykorzystywanej w celu uzyskania opinii względem danej kwestii. Wyniki nie stanowią zaskoczenia – okazuje się, że czerpanie informacji z kilku kanałów równocześnie dostarcza wielu informacji, jednakże dopiero rozwarstwienie kanałów pokazuje, ile nowych informacji dociera do odbiorcy, gdy jego uwaga skierowana jest na każdy z nich oddzielnie. Oryginalność/wartość poznawcza: badanie potwierdza intuicyjne przekonanie o zachowaniu uważności w odbiorze wszelkich treści medialnych. Ponieważ publiczne wystąpienia są częstą praktyką polityków czy ekspertów, należy być skupionym, by nie ulec fałszywym informacjom, czemu może sprzyjać tzw. szum informacyjny. Badanie służy również wykazaniu dużego znaczenia retorycznej zasady decorum dla tworzenia przekazów medialnych.

Bibliografia

Bańko, M. (2011). lata dwutysięczne. [Hasło w internetowej Poradni Językowej PWN]. Pobrane z https://sjp.pwn.pl/poradnia/haslo/lata-dwutysieczne;11945.html

Drabik, L., & Sobol, E. (Red.). (2007). Słownik języka polskiego. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Kamińska-Szmaj, I. (2000). Humor w wypowiedziach polityków (wesołość na sali sejmowej). W S. Gajda & D. Brzozowska (Red.), Świat humoru (s. 235–242). Opole: Uniwersytet Opolski.

Noworoczne orędzie Prezydenta RP. (2009, 31 grudnia). Pobrane 7 czerwca 2020 r. z https://www.prezydent.pl/archiwum-lecha-kaczynskiego/aktualnosci/rok-2009/art,16,2,noworoczne-oredzie-prezydentarp.html

Orędzie noworoczne Prezydenta RP. (2007, 31 grudnia). Pobrane 7 czerwca 2020 r. z https://www.prezydent.pl/archiwum-lecha-kaczynskiego/aktualnosci/rok-2007/art,149,804,oredzie-noworoczne-prezydenta-rp.html

Orędzie Prezydenta RP. (2009, 31 grudnia). [Nagranie w serwisie YouTube]. Pobrane 7 czerwca 2020 r. z https://www.youtube.com/watch?v=hx2yRU7p700%20Or%C4%99dzie%20Prezydenta%20RP

Pawelec, R. (2013). Ciemne zwierciadło. Semantyka antywartości. Warszawa: Wydział Dziennikarstwa i Nauk Politycznych Uniwersytetu Warszawskiego.

Stewart, J. (2005). Komunikacja werbalna. W J. Stewart (Red.), Mosty zamiast murów. Podręcznik komunikacji interpersonalnej (s. 76–105). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Wasilewski, J., & Skibiński, A. (2008). Prowadzeni słowami. Retoryka motywacji w komunikacji publicznej. Warszawa: Difin.

Opublikowane
2021-12-28
Jak cytować
Bloch, J. (2021). Oglądając, słuchając, czytając – na co zwracamy uwagę?. Studia Medioznawcze, 22(4), 1077-1087. https://doi.org/10.33077/uw.24511617.sm.2021.4.671
Dział
Artykuły