Dziennikarzom wstęp wzbroniony: kryzys na polsko-białoruskiej granicy w 2021 r. jako wydarzenie (nie)relacjonowane przez media

Autor

  • Beata Ociepka Uniwersytet Wrocławski

DOI:

https://doi.org/10.33077/uw.24511617.sm.2023.2.715

Słowa kluczowe:

kabina pogłosowa, kryzys migracyjny, media społecznościowe, stan wyjątkowy, wolność mediów

Abstrakt

Celem przeprowadzonego badania było zidentyfikowanie źródeł informacji o kryzysie migracyjnym na wschodniej granicy Polski w 2021 r. Ponieważ polski rząd wprowadził stan wyjątkowy w strefie przygranicznej, a dziennikarzom zakazał do niej wstępu, powstała sytuacja wyjątkowa, szczególnie nadająca się do badania źródeł i kierunków przepływu informacji. Kryzys na granicy polsko-białoruskiej w 2021 r. stanowi przykład problemu globalnego (migracje) skonfrontowanego z lokalnym kontekstem, który ograniczył siłę platform i portali internetowych ze względu na położenie geograficzne oraz uwarunkowania geopolityczne. Metody badań: badanie było prowadzone w trakcie trwania kryzysu (wrzesień–grudzień 2021 r.), wobec czego wykorzystano metodę etnograficzną, metaanalizę raportów o kryzysie, a także analizę ilościową kont na Facebooku i Twitterze oraz na stronach internetowych wybranych mediów. Uzyskane wyniki wykazały, że platformy online pełniły w czasie tego kryzysu rolę kanałów komunikacji dla źródeł rządowych – polskich i białoruskich. Konta agend polskiego rządu, takich jak Straż Graniczna, miały przewagę w liczbie obserwujących nad kontami organizacji pozarządowych takich jak Grupa Granica. Zakaz wstępu dziennikarzy do strefy przygranicznej, wprowadzony przez polskie władze, spowodował, że w obiegu międzynarodowym (np. w BBC i CNN online) pojawiły się przekazy wizualne pochodzące z białoruskich mediów i agencji informacyjnych. W badanym przypadku platformy internetowe były z powodzeniem wykorzystywane przez aktorów politycznych i jako takie pełniły rolę pośredników cyfrowych, nie ingerując w przepływ informacji.

Bibliografia

Adams, P., & Nevett, J. (2021, November 11). Poland-Belarus: How Social Media Posts Fueled the Migrant Crisis. BBC News. Retrieved from https://www.bbc.com/news/world-europe-59253377

Barberá, P. (2020). Social Media, Echo Chambers, and Political Polarization. In N. Persily & J. Tucker (Eds.), Social Media and Democracy: The State of the Field, Prospects for Reform (pp. 34–55). Cambridge: Cambridge University Press. DOI: https://doi.org/10.1017/9781108890960.004

Bennett, S. (2018). New “Crises,” Old Habits: Online Interdiscursivity and Intertextuality in UK migration policy discourses. Journal of Immigrant & Refugee Studies, 16, 140–160. doi/10.1080/15562948.2016.1257753 DOI: https://doi.org/10.1080/15562948.2016.1257753

Białoruskie KGB podszywało się na Facebooku pod polskich dziennikarzy i aktywistów (2021, 3 grudnia). Wirtualnemedia.pl. Pobrane z https://www.wirtualnemedia.pl/artykul/facebook-falszywe-profile-imigranci-granica-bialorus

Bryjka, F., & Legucka, A. (2021). Dezinformacja i propaganda Rosji oraz Białorusi w kontekście polsko-białoruskiego kryzysu granicznego. Biuletyn PISM, 212(2410).

CNN Interview with Belarus Leader Alexander Lukashenko. (2021, October 2). CNN.com. Retrieved from https://edition.cnn.com/2021/10/02/europe/belarus-lukashenko-interview-transcript/index.html

CNN on Scene as Violence Erupts on Belarus-Poland Border. (2021, November 16). CNN.com. Retrieved from https://edition.cnn.com/videos/world/2021/11/16/poland-belarus-migrants-border-crisis-chance-intl-ldn-vpx.cnn

Co rodacy sądzą o przyjmowaniu uchodźców do Polski? Zdecydowana przewaga w sondażu. (2021, 26 sierpnia). NaTemat.pl. Pobrane z https://natemat.pl/370706,sondaz-polacy-przeciwni-przyjmowaniu-uchodzcow

EU vs Disinfo. (2021a, November 13). Propaganda 101: How Belarusian State-Controlled TV Exploits the Migration Situation at the EU Borders. Retrieved from https://euvsdisinfo.eu/propaganda-101-how-belarusian-state-controlled-tv-exploits-the-migration-situation-at-the-eu-borders/?highlight=migrationproc.20crisis

EU vs Disinfo. (2021b, August 11). Crisis in Afghanistan and at the Lithuanian-Belarusian border – disinformation targets this week. Retrieved from https://euvsdisinfo.eu/crises-in-afghanistan-and-at-the-lithuanian-belarusian-border-disinformation-targets-this-week

Europol. (2021, December 16). Europol Coordinates Referral Action Targeting Migrant Smuggling from Belarus. Retrieved from https://www.europol.europa.eu/media-press/newsroom/news/europol-coordinates-referral-action-targeting-migrant-smuggling-belarus

Francuscy dziennikarze zatrzymani w strefie granicy polsko-białoruskiej. (2021, 15 listopada). Wirtualnemedia.pl. Pobrane z https://www.wirtualnemedia.pl/artykul/francuscy-dziennikarze-zatrzymani-usnarza-gorny

Freedom House. (2022). Belarus. Retrieved from https://freedomhouse.org/country/belarus/freedom-world/2022

Główny Urząd Statystyczny. (2021). Społeczeństwo informacyjne w Polsce w 2021 r. Warszawa–Szczecin.

Grupa Granica. (2021). Kryzys humanitarny na pograniczu polsko-białoruskim. Retrieved from https://www.grupagranica.pl/#raporty

Hallin, D.C., & Mancini, P. (2004). Comparing Media Systems. Three Models of Media and Politics. Cambridge: Cambridge University Press. DOI: https://doi.org/10.1017/CBO9780511790867

Hussein, R., & Zhiyar, M. (2022, January 22). Facebook Removes Kurdish Pages Linked to Misinformation on Belarus Migrant Crisis. VoA. Retrieved from https://www.voanews.com/a/facebook-removes-kurdish-pages-linked-to-misinformation-on-belarus-migrant-crisis-/6407509.html

In Pictures: The Poland-Belarus Border Crisis. (2021, November 19). CNN.com. Retrieved from https://edition.cnn.com/2021/11/11/europe/gallery/poland-belarus-border-crisis/index.html

Klimowicz, J. (2022, 27 marca). „Macie krew na rękach”. Zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa przez polską Straż Graniczną. Gazeta Wyborcza Białystok, online. Pobrane z https://bialystok.wyborcza.pl/bialystok/7,35241,28269980,macie-krew-na-rekach-zawiadomienie-o-popelnieniu-przestepstwa.html

Kopeć, J. (2022, 20 czerwca). Nie było masowego szturmu na granicę. Uchodźców było kilkakrotnie mniej niż podaje Straż Graniczna. Pobrane z https://biqdata.wyborcza.pl/biqdata/7,159116,28585238,nie-bylo-masowego-szturmu-na-granice-uchodzcow-bylo-znacznie.html

Nielsen, R.K., & Ganter, S.A. (2018). Dealing with Digital Intermediaries: A Case Study of the Relations between Publishers and Platforms. New Media and Society, 20(4), 1600–1617. doi.org/10.1177/1461444817701318 DOI: https://doi.org/10.1177/1461444817701318

Nöth, W., & Bishara, N. (2008). Self-Reference in the Media. Berlin–New York: De Gruyter Mouton. DOI: https://doi.org/10.1515/9783110198836

Ociepka, B. (2019). Gdzie leży Polska? Konstrukcja położenia geopolitycznego państwa w Europie Środkowej. Przegląd Zachodni, 2(371), 157–179.

Pariser, E. (2011). The Filter Bubble: What the Internet is Hiding from You? New York: The Penguin Press.

Polacy w Internecie, czyli skąd czerpiemy wiedzę na temat otaczającej nas rzeczywistości? (2022, 5 listopada). Raport IBIMS i IBRIS. Pobrane z http://ibims.pl/polacy-w-internecie-czyli-skad-czerpiemy-wiedze-na-temat-otaczajacej-nas-rzeczywistosci-analiza-badania-ibris

Poland-Belarus Border: The BBC Reports from the Camps within Touching Distance of the EU. (2021, November 13). Retrieved from https://www.bbc.com/news/av/world-europe-59273174

Poland Border: Heat camera shows migrants stranded between the two countries. (2021, November 12). Retrieved from https://www.bbc.com/news/av/world-europe-59268506

Reporters Without Borders. (2021, November 23). Polish Soldiers Cannot Treat Journalists as if it Were a Military Dictatorship. Retrieved from https://rsf.org/en/news/polish-soldiers-cannot-treat-journalists-if-it-were-military-dictatorship

Reporters Without Borders. (2022). Belarus. Retrieved from https://rsf.org/en/belarus

Roberston, A., & Schaetz, N. (2021). Moving People: Proper Distance and Global News Coverage of Migration in 2019. Global Media and Communication, 17(3), 321–343. doi/10.1177/17427665211039964 DOI: https://doi.org/10.1177/17427665211039964

Robinson, P. (2001). Theorizing the Influence of Media on World Politics: Models of Media Influence on Foreign Policy. European Journal of Communication, 16, 532–544. doi/10.1177/0267323101016004005 DOI: https://doi.org/10.1177/0267323101016004005

Rosenberg, S. (2021, November 19). Belarus’s Lukashenko Tells BBC: We May Have Helped Migrants into EU. BBC News. Retrieved from https://www.bbc.com/news/world-europe-59343815

Semantic Visions. (2021, November 22). Report: Facebook’s Role in Perpetuating Lukashenko’s Migration Offensive. Retrieved from https://drive.google.com/file/d/1t_dfKeFFjnsjlxsqAhIN5aAmw4H8ZWJW/view

Smith-Spark, L. (2021, November 22). The Victims of the Belarus Border Crisis Were Obvious. For Poland’s Government, It Was a Useful Distraction. CNN.com. Retrieved from https://edition.cnn.com/2021/11/21/europe/poland-border-crisis-politics-intl-cmd/index.html

Sobczak, K. (2022, 2 marca). Ograniczenia na granicy z Białorusią do 30 czerwca 2022. Prawo.pl. Pobrane z https://www.prawo.pl/samorzad/ograniczenia-na-granicy-z-bialorusia-do-30-czerwca-2022r,511733.html

Taylor, Ph.M. (1997). Global Communications, International Affairs and the Media since 1945. London: Routledge.

The Safety of Poland Comes First. State of Emergency Near the Border with Belarus. (2021, September 3). Retrieved from https://www.gov.pl/web/primeminister/the-safety-of-poland-comes-first--state-of-emergency-near-the-border-with-belarus

Vollmer, B.A., & Karakayali, S. (2018). The Volatility of The Discourse on Refugees in Germany. Journal of Immigrant & Refugee Studies, 16(1–2), 118–139. doi/10.1080/15562948.2017.1288284 DOI: https://doi.org/10.1080/15562948.2017.1288284

Worldbank. (2021). Individuals using Internet (in percent of population) – Belarus. Retrieved from https://data.worldWorldbank.org/indicator/IT.NET.USER.ZS?locations=BY

Opublikowane

03.07.2023

Jak cytować

Ociepka, B. (2023). Dziennikarzom wstęp wzbroniony: kryzys na polsko-białoruskiej granicy w 2021 r. jako wydarzenie (nie)relacjonowane przez media . Studia Medioznawcze, 24(2), 190–203. https://doi.org/10.33077/uw.24511617.sm.2023.2.715

Numer

Dział

Artykuły