Koncepcje Marii Wojtak – perspektywa mediolingwistyczna
DOI:
https://doi.org/10.33077/uw.24511617.sm.2023.1.740Słowa kluczowe:
Maria Wojtak, genologia, mediolingwistyka, gatunek, gatunek medialny, dyskurs medialny, wizualizacja koncepcji naukowychAbstrakt
Celem artykułu było (po pierwsze) pokazanie koncepcji Marii Wojtak jako bazy metodologicznej myślenia o tekście, gatunku, dyskursie i o funkcjonowaniu tych kategorii w mediach, a także (po drugie) zwrócenie uwagi na ich analityczną przydatność w badaniach empirii komunikacyjnej. Koncepcja: Autorki, wyszedłszy od syntezy genologicznych dokonań lubelskiej lingwistki, wskazały możliwe medioznawcze ich zastosowania. Wnioski: Zaprezentowane koncepcje Wojtak są humanistycznym myśleniem o tekście, gatunku, dyskursie w mediach, pozwalającym na badanie najbardziej skomplikowanych zjawisk komunikacyjnych. Oryginalność/wartość poznawcza: Wartością artykułu jest nie tylko oryginalna mediolingwistycznie uwarunkowana synteza koncepcji Wojtak oraz zwrócenie uwagi na ich medioznawcze zastosowania, ale także sposób wizualizacji tych koncepcji.
Bibliografia
Bucher, H.-J. (2015). Rozumienie multimodalne lub recepcja jako interakcja. Teoretyczne i empiryczne podstawy systematycznej analizy multimodalności. W J. Jarosz, R. Opiłowski, & P. Staniewski (Red.), Lingwistka mediów. Antologia tłumaczeń (s. 79–110). Wrocław–Dresden: ATUT/Neisse Verlag.
Gajda, S. (1993). Gatunkowe wzorce wypowiedzi. W J. Bartmiński (Red.), Encyklopedia kultury polskiej XX wieku (T. 2 Współczesny język polski, s. 246–258). Wrocław: „Wiedza o Kulturze”.
Grochala, B. (2019). Genologia lingwistyczna w służbie medioznawstwa. W I. Hofman & D. Kępa-Figura (Red.), Współczesne media. Problemy i metody badań nad mediami (T. 2, s. 205–219). Lublin: Wydawnictwo UMCS.
Kępa-Figura, D. (2021). (Multimodaler) Text als Gegenstand linguistischer Forschung. tekst i dyskurs – text und dyskurs, 15, 137–155. DOI: https://doi.org/10.7311/tid.15.2021.05
Kępa-Figura, D. (w druku). Mediolingwistyka otwarta. Lublin: Wydawnictwo UMCS.
Kępa-Figura, D., & Ślawska, M. (2023). Koncepcje Marii Wojtak w polskich badaniach komunikacji medialnej – praktyka aplikacyjna. Studia Medioznawcze, 24(1), 15–41. DOI: https://doi.org/10.33077/uw.24511617.sm.2023.1.750
Kita, M. (2017). Maria Wojtak „na medialnym polu badawczym”. I nie tylko… W I. Hofman & D. Kępa-Figura (Red.), Współczesne media. Gatunki w mediach drukowanych. Prace dedykowane Profesor Marii Wojtak (T. 1 Zagadnienia teoretyczne. Gatunki w mediach drukowanych, s. 19–26). Lublin: Wydawnictwo UMCS.
Klemm, M., & Stöckl, H. (2015). Lingwistyka obrazu – umiejscowienie dyscypliny, przegląd, dezyderaty badawcze. W J. Jarosz, R. Opiłowski & P. Staniewski (Red.), Lingwistka mediów. Antologia tłumaczeń (s. 45–56). Wrocław–Dresden: ATUT/Neisse Verlag.
Kress, G. (2011). Multimodal discourse analysis. In J. P. Gee & M. Handford (Eds.), The Routledge Handbook of Discourse Analysis. Routledge. Retrieved on October 20, 2020, from https://www.routledgehandbooks.com/doi/10.4324/9780203809068.ch3
Loewe, I. (2008). Polska genologia lingwistyczna: rekonesans. tekst i dyskurs – text und dyskurs, 1, 5–15.
Ptaszek, G. (2017). Wkład Profesor Marii Wojtak w rozwój genologii medialnej. W I. Hofman & D. Kępa-Figura (Red.), Współczesne media. Gatunki w mediach drukowanych. Prace dedykowane Profesor Marii Wojtak (T. 1 Zagadnienia teoretyczne. Gatunki w mediach drukowanych, s. 27–36). Lublin: Wydawnictwo UMCS.
Skowronek, B. (2012). Mediolingwistyka: założenia koncepcji. Zeszyt Naukowy. Socjologia, 26, 340–351.
Skowronek, B. (2013). Mediolingwistyka. Wprowadzenie. Kraków: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Pedagogicznego.
Skowronek, B. (2018a). Technologia. Multimodalność. Komunikacja. Nowe wyzwania dla mediolingwistyki. W I. Hofman & D. Kępa-Figura (Red.), Współczesne media. Media multimodalne (T. 1 Zagadnienia ogólne i teoretyczne, s. 11–19). Lublin: Wydawnictwo UMCS.
Skowronek, B. (2018b). Сковронек, Б. (2018b). Медиалингвистика в Польше. Л.Дускаева (Ред.), Медиалингвистика в терминах и понятиях. Словарь-справочник (с. 68–70). Москва: Флинта.
Skowronek, B. (2019). Mediolingwistyka w Polsce. Próba podsumowania. W I. Hofman & D. Kępa-Figura (Red.), Współczesne media. Problemy i metody badań nad mediami (T. 2, s. 21–33). Lublin: Wydawnictwo UMCS.
Skowronek, B. (2021). Schlüsselfragen der Medienlinguistik (aus der gegenwärtigen Perspektive). tekst i dyskurs – text und diskurs, 15, 157–170. DOI: https://doi.org/10.7311/tid.15.2021.06
Stöckl, H. (2015). Lingwistyka mediów. O statusie i metodach (wciąż) konstytuującej się dyscypliny badawczej. W J. Jarosz, R. Opiłowski, & P. Staniewski (Red.), Lingwistka mediów. Antologia tłumaczeń (s. 23–44). Wrocław–Dresden: ATUT/Neisse Verlag.
Ślawska, M. (2017). Typologie gatunków medialnych – przegląd stanowisk. Forum Lingwistyczne, 4, 15–29.
Ślawska, M. (2019). Perspektywa genologiczna w badaniu tekstów prasowych/medialnych. W I. Hofman & D. Kępa-Figura (Red.), Współczesne media. Problemy i metody badań nad mediami (T. 2, s. 221–234). Lublin: Wydawnictwo UMCS.
Wojtak, M. (2004a). Gatunki prasowe. Lublin: Wydawnictwo UMCS.
Wojtak, M. (2004b). Wzorce gatunkowe wypowiedzi a realizacje tekstowe. W D. Ostaszewska (Red.), Gatunki mowy i ich ewolucja (T. 2 Tekst a gatunek, s. 29–39). Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego.
Wojtak, M. (2004c). W kręgu paradoksów gatunku, czyli o konwencji i kreatywności w felietonie. W K. Maćkowiak & C. Piątkowski (Red.), Język polski w perspektywie diachronicznej i synchronicznej (s. 273–294). Zielona Góra: Oficyna Wydawnicza Uniwersytetu Zielonogórskiego.
Wojtak, M. (2005). Adaptacje gatunkowe i ich rola w modyfikowaniu wyznaczników gatunku (na przykładzie wypowiedzi prasowych). W M. Kita & B. Witosz (Red.), Spotkanie. Księga jubileuszowa dla Profesora Aleksandra Wilkonia (s. 440–448). Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego.
Wojtak, M. (2006a). Gatunek w formie kolekcji a kolekcja gatunków. Poznańskie Spotkania Językoznawcze, 15, 143–152.
Wojtak, M. (2008). Analiza gatunków prasowych. Podręcznik dla studentów dziennikarstwa i kierunków pokrewnych. Lublin: Wydawnictwo UMCS.
Wojtak, M. (2011a). O relacjach dyskursu, stylu, gatunku i tekstu. tekst i dyskurs – text und diskurs, 4, 69–78.
Wojtak, M. (2011b). Osobliwe byty gatunkowe i tekstowe w ich uwikłaniach komunikacyjnych. W D. Ostaszewska & J. Przyklenk (Red.), Gatunki mowy i ich ewolucja (T. 4 Gatunek a komunikacja społeczna, s. 44–56). Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego.
Wojtak, M. (2014a). Genologiczna analiza tekstu. Prace Językoznawcze, 3, 63–71. DOI: https://doi.org/10.18290/rh.2015.63.6-13
Wojtak, M. (2014b). Sporne i bezsporne problemy współczesnej genologii. Poradnik Językowy, 8, 7–22.
Wojtak, M. (2015a). Rozłożone gazety. Studia z zakresu prasowego dyskursu, języka i stylu. Lublin: Wydawnictwo UMCS.
Wojtak, M. (2015b). Dylematy genologa. W E. Bulisz & M. Wojtak (Red.), Porozmawiajmy o gatunkach. Artystycznych i użytkowych (s. 11–29). Lublin: Wydawnictwo UMCS.
Wojtak, M. (2019a). Wprowadzenie do genologii. Lublin: Wydawnictwo UMCS.
Wojtak, M. (2019b). Genologia medialna czy po prostu genologia. W I. Hofman & D. Kępa-Figura (Red.), Współczesne media. Problemy i metody badań nad mediami (T. 2, s. 189–204). Lublin: Wydawnictwo UMCS.
Wojtak, M. (2019c). Teoretyczne obramowanie analiz gatunków prasowych (medialnych) – propozycja autorska. Rocznik Medioznawczy PAU, 1, 37–53.
Wojtak, M. (2019d). Autorskie i gatunkowe odzwierciedlanie świata dyskursu (studium przypadku). W B. Ciesek-Ślizowska, B. Duda, E. Ficek, & K. Sujkowska-Sobisz (Red.), Reprezentacje świata w dyskursach (modele, obrazy, wizje) (s. 85–96). Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego.
Wojtak, M. (2020a). Tekst wobec reguł gatunku – studium przypadku. W K. Choińska & M. Pachowicz (Red.), Językoznawstwo. Stylistyka. Kultura (s. 99–108). Tarnów: Wydawnictwo Diecezji Tarnowskiej BIBLOS.
Wojtak, M. (2020b). Od tekstu do gatunku. Genologiczna analiza konkretnej wypowiedzi prasowej. W A. Buk, A. Hanus, A. Mac, D. Miller, M. Smykała, & I. Szwed (Red.), Tekst. Dyskurs. Komunikacja. Podejścia teoretyczne, analityczne i kontrastywne. Text. Diskurs. Komunikation. Theoretische, analytische und kontrastive Ansätze (s. 95–108). Rzeszów: Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego.
Wojtak, M. (2020c). Konkretna wypowiedź jako realizacja reguł gatunku (na przykładzie wywiadu prasowego). W A. B. Strawińska (Red.), Ojczysta święta mowo!… Wiąże nas twoje słowo. Polszczyzna w perspektywie diachronicznej. Studia i szkice (s. 595–604). Białystok: Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku.
Wojtak, M. (2021a). Komunikacyjne ukształtowanie wywiadu o tematyce politycznej (studium przypadku). W M. Pataj & E. Pawlak-Hejno (Red.), Komunikowanie polityk(i) w literaturze i mediach (s. 319–328). Lublin: Wydawnictwo UMCS.
Wojtak, M. (2021b). Publicystyczna innowacyjność – studium przypadku. W E. Żyrek-Horodyska (Red.), Zapisując świat. W dziennikarsko-literackim pejzażu form, tematów, gatunków. Prace ofiarowane Dr. hab. Andrzejowi Kaliszewskiemu Profesorowi UJ (s. 63–78). Kraków: Instytut Dziennikarstwa, Mediów i Komunikacji Społecznej Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Źródła internetowe
Cirocka, A. Gwiaździsta noc. (b.d.) Pobrane 12 stycznia 2023 z http://www.isztuka.edu.pl/i-sztuka/node/529
Kamińska, P. (2019). Vincent van Gogh „Gwiaździsta noc”. Pobrane 1 grudnia 2022 z https://niezlasztuka.net/o-sztuce/vincent-van-gogh-gwiazdzista-noc
Multisensoryczna wystawa VAN GOGHA w Katowicach dobiega końca. (25 listopada 2022). Pobrane 28 listopada 2022 z https://katowice.naszemiasto.pl/multisensoryczna-wystawa-van-gogha-w-katowicach-dobiega/ar/c13-9104795
Starry Night is held by Russian government. (27 August 2018). Retrieved from https://www.lootedart.com/news.php?r=T852GG918771
The Starry Night, Vincent van Gogh (1889), MoMA The Museum of Modern Art, New York, Stany Zjednoczone. (n.d.). Retrieved from https://artsandculture.google.com/asset/the-starry-night/bgEuwDxel93-Pg?hl=pl
Twój Vincent – making of: ożywianie malarstwa Vincenta van Gogha. (24 października 2017). Pobrane 2 grudnia 2022 z https://www.youtube.com/watch?v=eEl-jwIcR9s&ab_channel=NEXTFILMPL
Twój Vincent van Gogh. Obrazy z filmu. (2018, maj). Pobrane 2 grudnia 2022 z https://muzeum.bytom.pl/?exhibition=obrazy-z-filmu-twoj-vincent
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2023 Magdalena Ślawska, Danuta Kępa-Figura
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne 4.0 Międzynarodowe.
Publikacje na łamach „Studiów Medioznawczych” ukazują się na zasadach odpowiadających licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne 4.0 Międzynarodowe (CC BY-NC 4.0).
