Media konfesyjne jako podmiot komunikowania politycznego Kościołów i Związków Wyznaniowych
Wybrane refleksje medioznawcze
DOI:
https://doi.org/10.33077/uw.24511617.sm.2025.1.819Słowa kluczowe:
komunikowanie polityczne, kościoły i związki wyznaniowe, media konfesyjne, politykaAbstrakt
Celem artykułu jest przedstawienie rozumienia pojęcia mediów konfesyjnych jako podmiotu komunikowania politycznego Kościołów i Związków Wyznaniowych. Analizą objęto następujące zagadnienia szczegółowe: pojęcie mediów konfesyjnych i ich cechy normatywne; udział mediów konfesyjnych w procesach komunikowania politycznego; podstawowe funkcje mediów konfesyjnych i ich udział w procesach tworzenia polityki wywierania nacisku na władzę, obywateli i inne podmioty społeczne; funkcjonowanie mediów w czasie kampanii wyborczych. W badaniach wykorzystano metodę krytyki piśmiennictwa i metodę przeglądu literatury. Artykuł ma charakter przeglądowy, systematyzuje dotychczasową wiedzę w obszarze funkcjonowania mediów konfesyjnych i może stanowić punkt wyjścia do badań empirycznych. Wyniki i wnioski: Media konfesyjne są istotnym i aktywnym podmiotem komunikowania politycznego Kościołów i Związków Wyznaniowych. Pojęcia media wyznaniowe i media religijne nie są traktowane w literaturze na sposób synonimiczny. Media konfesyjne nadzorowane są przez denominacje religijne, a zatem są własnością poszczególnych Kościołów i Związków Wyznaniowych w rozumieniu instytucjonalnym. Wartość poznawcza: Tekst systematyzuje wyniki badań w obszarze studiów nad mediami konfesyjnymi i nad komunikowaniem politycznym Kościołów i Związków Wyznaniowych. Uwzględniono myśl badawczą m.in. takich przedstawicieli nauk społecznych jak:K. Kowalczyk, J.M. La Porte, J.M. Mora, S. Michalczyk.
Bibliografia
Barlik, J., Hope, E., Olędzki, J., & Wojcik, K. (2020). Standardy profesjonalnego public relations. W J. Olędzki (Red.), Standardy profesjonalnego public relations (s. 19–36). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego.
Bettetini, G., & Fumagalli A. (2002). Quel che resta dei media: idee per un'etica della comunicazione (Vol. 1). Milano: FrancoAngeli.
Biały, S. (2021). Troska o depozyt wiary katolickiej a normy dotyczące osób duchownych i zakonnych występujących w środkach społecznego komunikowania. Seminare. Poszukiwania naukowe, 42(3), 21–34. http://doi.org/10.21852/sem.2021.3.02 DOI: https://doi.org/10.21852/sem.2021.3.02
Boguszewski, M. (2021). Facebook jako narzędzie komunikacji instytucjonalnej Sekcji Polskiej Papieskiego Stowarzyszenia Pomoc Kościołowi w Potrzebie. Kultura-Media-Teologia, 45, 8–26. https://doi.org/10.21697/kmt.45.1 DOI: https://doi.org/10.21697/kmt.45.1
Borecki, P. (2005). Koncepcje stosunków wyznaniowych w postulatach konstytucyjnych Kościołów i organizacji laickich. Czasopismo Prawno-Historyczne, 57(2), 349–378.
Borkowski, I. (2017). Doświadczenia uczestnictwa w mediach społecznościowych osób konsekrowanych. Dziennikarstwo i Media, 8, 65–78. https://doi.org/10.19195/2082-8322.8.6 DOI: https://doi.org/10.19195/2082-8322.8.6
Brzoza, K. (2014). Entertainizacja polityki. Zeszyty Prasoznawcze, 2(218), 394–407. https://doi.org/10.4467/2299-6362PZ.14.022.2343
Campbell, D. E. (2004). Acts of faith: Churches and political engagement. Political behavior, 26, 155–180. DOI: https://doi.org/10.1023/B:POBE.0000035961.78836.5f
Cannistrà, S. (2021). Preguntas sobre la pandemia. Revista de espiritualidad, 80(320), 423–441.
Ceccarini, L. (2009). The church in opposition: religious actors, lobbying and Catholic voters in Italy. In J. Haynes (Ed.), Religion and Politics in Europe, the Middle East and North Africa (pp. 193–217). London: Routledge. DOI: https://doi.org/10.4324/9780203869482-18
Ciesek, B. (2018). Dyskursy dyskryminacji i tolerancji w przestrzeni publicznej współczesnej Polski (wartości, postawy, strategie). Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego.
Daraż-Duda, K. (2024). Prasa mniejszości religijnych. W K. Wolny-Zmorzyński, K. Doktorowicz, P. Planeta & R. Filas (Red.), Leksykon termonów medialnych M-Z, tom 2 (s. 222). Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek.
Delrio, A. (2009). Da Medjugorje a Manila: Radio Maria ti parla. Confronti: mensile di fede, politica, vita quotidiana, 5, 1000–1003.
Dłuska, K. (2019). Laicyzm: punkt docelowy czy ślepa uliczka? Nurt SVD, 1, 150–160.
Elefante, C. (2010). Il caso Radio Maria: l'emittente cattolica esclusa dal regime tributario delle onlus. Quaderni di diritto e politica ecclesiastica, 18(3), 766–798.
Gabor, J. Jr (2010). Religion, Communication and Media. New Development in Religious Electronic Media. Otázky žurnalistiky, 53(1-2), 72–79.
Gherghina, S., & Mișcoiu, S. (2022). Faith in a new party: The involvement of the Romanian Orthodox Church in the 2020 election campaign. Politics, Religion & Ideology, 23(2), 226–242. https://doi.org/10.1080/21567689.2022.2080669 DOI: https://doi.org/10.1080/21567689.2022.2080669
Hallin, D.C., & Mancini, P. (2007). Systemy medialne. Trzy modele mediów i polityki w ujęciu porównawczym. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Hallinan, B., Scharlach, R., & Shifman, L. (2022). Beyond neutrality: Conceptualizing platform values. Communication Theory, 32(2), 201–222. https://doi.org/10.1093/ct/qtab008 DOI: https://doi.org/10.1093/ct/qtab008
Haselmayer M., Wagner M., & Meyer T.M. (2017). Partisan bias in message selection: Media gatekeeping of party press releases. Political communication, 34(3), 367–384. https://doi.org/10.1080/10584609.2016.1265619 DOI: https://doi.org/10.1080/10584609.2016.1265619
Hjarvard, S. (2012). Three Forms of Mediatized Religion: Changing the Public Face of Religion. In S. Hjarvard & M. Lövheim (Eds.), Mediatization and Religion: Nordic Perspectives (pp. 21–44). Gothenburg: Nordicom.
Jesson, J., Lacey, F.M., & Matheson, L. (2011). Doing your literature review: Traditional and systematic techniques. London: Sage.
Jeziński, M. (2011). Po co politykom nowe media? O politycznym istnieniu w wirtualnej przestrzeni. Nowe Media. Czasopismo Naukowe, 2, 11–30. DOI: https://doi.org/10.12775/NM.2011.001
Kolczyński, M. (2008). Strategie komunikowania politycznego. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego.
Kościelniak, K. (2013). Perspektywy, zasady i kryteria sunnickiej teologii muzułmańskiej i ich implikacje we współczesnym islamie. W: M. Chojnacki, J. Morawa & A. Napiórkowski (Red.), Koncepcje teologii katolickiej (s. 271–292). Kraków: Wydawnictwo Salwator.
Kowalczyk, K. (2014). Kościół katolicki jako podmiot oddziałujący na system polityczny. Wrocławskie Studia Politologiczne, 17, 126–141.
Kowalczyk, K. (2015). Kościół rzymskokatolicki w Polsce jako podmiot oddziałujący na system polityczny. Casus ustawy o związkach partnerskich. Colloquium, 7(4), 61–82.
Kozłowska, A. (2006). Oddziaływanie mass mediów. Warszawa: Oficyna Wydawnicza SGH.
Kozub-Karkut, M. (2017). Religia w dyskursie polityki – polski spór o aborcję. Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska. Sectio K–Politologia, 24(2), 237–255. http://dx.doi.org/10.17951/k.2017.24.2.237 DOI: https://doi.org/10.17951/k.2017.24.2.237
Kraner, D. (2023). L’approccio pastorale dialogico alla luce del Sinodo. The Person and the Challenges. The Journal of Theology, Education, Canon Law and Social Studies Inspired by Pope John Paul II, 13(1), 173–187. https://doi.org/10.15633/pch.13111 DOI: https://doi.org/10.15633/pch.13111
Kristanova, E. (2022). Prasa katolicka w Polsce (1918–1989). Rekonesans badawczy. Kultura-Media-Teologia, 52, 95–113. https://doi.org/10.21697/kmt.52.5 DOI: https://doi.org/10.21697/kmt.52.5
Krukowski, J. (1995). Obecność Kościoła w życiu publicznym. Biuletyn Stowarzyszenia Kanonistów Polskich, 5(9), 34–46. DOI: https://doi.org/10.32077/bskp.6165
La Porte, J.M. (2004). Comunicar lo invisible. Comunicación de instituciones religiosas. In J.C. Losada Día (Ed.), Gestión de la comunicación en las organizaciones: comunicación interna, corporativa y de marketing (pp. 491–513). Barcelona: Ariel.
La Porte, J.M. (2003). La comunicación institucional como fundamento integrador. In A. Arrese (Ed.), Empresa informativa y mercados de la comunicación: estudios en honor del prof. Alfonso Nieto Tamargo (pp. 363–389). Pamplona: EUNSA.
La Porte, J.M. (2012). La voce della Chiesa nei dibattiti pubblici: una proposta strategica. In J.M. La Porte & B. Mastroianni (Eds.), Comunicazione della Chiesa Identità e dialogo. Atti del 7. Seminario professionale sugli uffici comunicazione della Chiesa (pp. 13–31). Rieti: Edizioni Sabinae.
Lehikoinen, T. (2023). Religious media theory: understanding mediated faith and Christian applications of modern media (No. 4), Jyväskylän: Jyväskylän yliopisto [Doctoral dissertation].
Leśniczak, R. (2023). Mediatyzacja religii w kontekście czwartej rewolucji przemysłowej. Refleksje medioznawcze. Społeczeństwo. Edukacja. Język, 17, 21–39. https://doi.org/10.19251/sej/2023.17(2)
Lisowska-Magdziarz, M. (2013). Metodologia badań nad mediami - nurty, kierunki, koncepcje, nowe wyzwania. Studia Medioznawcze, 53(2), 27–41.
Mariański, J. (2014). Postawy Polaków wobec Kościoła katolickiego – analiza socjologiczna. Zeszyty Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II, 57(1), 81–106.
McNair, B. (2017). An introduction to political communication. London – New York: Routledge. DOI: https://doi.org/10.4324/9781315750293
Michalczyk, S. (2013). Teoria wartości informacji: historia i współczesność. Studia Politicae Universitatis Silesiensis, 10, 131–146.
Michalczyk, S. (2020). Aktorzy i instytucje komunikowania politycznego: systematyka problematyki. W: A. Cieślikowa & P. Płaneta (Red.), Od modernizacji do mediosfery: meandry transformacji w komunikowaniu: prace ofiarowane dr. hab. Ryszardowi Filasowi (s. 229–252). Kraków: Instytut Dziennikarstwa, Mediów i Komunikacji Społecznej Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Mihut, L. (2011). Lobbying. A Political Communication Tool for Churches and Religious Organizations. Journal for the Study of Religions and Ideologies, 10(29), 64–86.
Mora García de Lomas, J. M. (2006). Dirección estratégica de la comunicación en la Iglesia. Communication & Society, 19(2), 163–182. DOI: https://doi.org/10.15581/003.19.36310
Mora, J.M. (2012). Universidades de inspiración cristiana: identidad, cultura, comunicación. Chía: Universidad de la Sabana.
Moses, P. (2021). The One Missing Fact: How EWTN misreported the Vigano letter. Commonweal, 148(1), 16–19.
Mościcka, D.M. (2015). Mediatyzacja współczesnych kampanii wyborczych. W: W. Tomaszewski, D. M. Mościcka & A. Jurkun (Red.), Demokracja a wybory. Współczesne dylematy i wyzwania (s. 107–115). Olsztyn: Instytut Nauk Politycznych UWM w Olsztynie.
Mwakimako, H., & Willis, J. (2016). Islam and democracy: debating electoral involvement on the Kenya coast. Islamic Africa, 7(1), 19–43. DOI: https://doi.org/10.1163/21540993-00701001
Nicolotti, A. (2020). Cattolicesimo ed epidemie: teologia, storia e attualità, Torino: Università degli studi di Torino. https://iris.unito.it/retrieve/e27ce431-21b5-2581-e053-d805fe0acbaa/Nicolotti%2c%20Cattolicesimo%20ed%20epidemie.pdf [dostęp: 6.08.2024].
Nierenberg, B. (2014). Prawno-etyczne uwarunkowania zarządzania mediami. Zeszyty Prasoznawcze, 1(217), 43–54.
Nightingale, A. (2009). A guide to systematic literature reviews. Surgery (Oxford), 27(9), 381–384. DOI: https://doi.org/10.1016/j.mpsur.2009.07.005
Od redaktorów. W: J. Kania & Z. Kroplewski (Red.), Media religijne i wyznaniowe w polskim systemie medialnym (s. 7–8). Szczecin: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego.
Olechowska, P. (2013). Polska prasa religijna i wyznaniowa pierwszej dekady XXI wieku. W: J. Kania & Z. Kroplewski (Red.), Media religijne i wyznaniowe w polskim systemie medialnym (s. 91–109). Szczecin: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego.
Ossowski S., & Piontek D. (2014). Co tam, panie, w polityce? Politycy w programach publicystycznych. Zeszyty Prasoznawcze, 57(2), 234–250.
Pawlus, T. (2015). Kultura popularna a kultura medialna – wybrane problemy teorii i rzeczywistości. Warmińsko-Mazurski Kwartalnik Naukowy, Nauki Społeczne, 2, 47–64.
Pazio-Wlazłowska, D. (2012). „Słowo, które trafia do mediów, ma niezwykłą moc w dziele ewangelizacji” – prezentacja wybranych tytułów rosyjskiej prasy religijnej. Język. Religia. Tożsamość, 7(1), 195–204.
Potz, M. (2019). Perspektywy badawcze w politologii religii. Studia Religiologica. Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego, 52(4), 277–291. https://doi:10.4467/20844077SR.19.020.11627 DOI: https://doi.org/10.4467/20844077SR.19.020.11627
Raskin, M.G. (2019). The common good: Its politics, policies and philosophy. London: Routledge. DOI: https://doi.org/10.4324/9780429284472
Rončáková, T. (2015). The Relationship of Young Slovak Catholics to the Media. Communication Today, 6(2), 62–76.
Schiff, G. S. (2018). Tradition and politics: The religious parties of Israel. Detroit: Wayne State University Press.
Sepczyńska, D. (2014). Habermas o religii w polityce. Etyka, 48, 69–88. https://doi.org/10.14394/etyka.469 DOI: https://doi.org/10.14394/etyka.469
Snyder, H. (2023). Designing the literature review for a strong contribution. Journal of Decision Systems, 1–8. https://doi.org/10.1080/12460125.2023.2197704 DOI: https://doi.org/10.1080/12460125.2023.2197704
Snyder, H. (2019). Literature Review as a Research Methodology: An Overview and Guidelines. Journal of Business Research, 104, 333–339. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2019.07.039 DOI: https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2019.07.039
Sobczak, J., & Skrzypczak, J. (2015). Wstęp. W: J. Sobczak & J. Skrzypczak (Red.), Media religijne i wyznaniowe w Polsce i na świecie (s. 711). Poznań: Wydawnictwo Naukowe SILVA RERUM.
Szczepański, D. (2023). Aktorzy komunikowania politycznego. W: P. Kuca, & W. Furman (Red.), Komunikowanie polityczne w teorii i praktyce (s. 1725). Rzeszów: Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego.
Szelewa, D. (2014). Procesy polityczne a strategia zmian polityki społecznej w Polsce i na świecie. Warszawa: Friedrich-Ebert-Stiftung.
Szwed, R. (2020). Funkcje mediów w demokracjach. Roczniki Nauk Społecznych, 48(4), 525. https://doi.org/10.18290/rns20484-1 DOI: https://doi.org/10.18290/rns20484-1
Turchetto, M. (2012). Dal terremoto di Lisbona alle concezioni post-metafisiche del male. La ricerca folklorica, 66, 4146.
Utter, G.H., & True, J. L. (2004). Conservative Christians and political participation: A reference handbook. Santa Barbara: ABC-CLIO.
Wawrzonek, M. (2012). Relacje pomiędzy państwem ukraińskim a Cerkwią prawosławną jako element kultury politycznej na Ukrainie. W: I. Stawowy-Kawka (Red.), Międzycywilizacyjny dialog w świecie słowiańskim w XX i XXI wieku: historia – religia – kultura – polityka (s. 125141). Kraków: Księgarnia Akademicka.
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2023 Rafał Leśniczak
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne 4.0 Międzynarodowe.
Publikacje na łamach „Studiów Medioznawczych” ukazują się na zasadach odpowiadających licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne 4.0 Międzynarodowe (CC BY-NC 4.0).
