Rola dziennikarzy niezależnych jako źródła informacji o kryzysach dla studentów dziennikarstwa Uniwersytetu Śląskiego
Studium przypadku
DOI:
https://doi.org/10.33077/uw.24511617.sm.2025.1.834Słowa kluczowe:
covid-19, konflikt rosyjsko-ukraiński, media społecznościowe, studenci, użytkowanie mediówAbstrakt
Cel/teza: Celem artykułu była weryfikacja z jakich źródeł i przekaźników informacji korzystają studenci dziennikarstwa w odniesieniu do często występujących w ostatnim czasie zdarzeń kryzysowych, takich jak np. wojna w Ukrainie i pandemia Covid-19. W ramach analiz zbadano, czy media tradycyjne tracą swoją pozycję na korzyść twórców niezależnych, działających głównie w sieci. Koncepcja/metody badań: Techniką badawczą użytą w artykule jest ankieta online, którą przeprowadzono wśród studentów dziennikarstwa Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. Na jej podstawie znaleziono odpowiedzi na cztery pytania badawcze, odnoszące się m.in. do oczekiwań młodych ludzi w stosunku do mediów, a także sposobu korzystania z nich w czasie kryzysów. Wyniki i wnioski: Badania wykazały, że przyszli adepci dziennikarstwa chętnie korzystali z profili dziennikarzy niezależnych, ale także z mediów społecznościowych i ogólnie internetu, poszukując informacji o trwających kryzysach. Wynikało to głównie z dostępności, ale także skrótowości przy zachowaniu dokładności, zamieszczanych komunikatów. To istotnie różnicuje media tradycyjne od nowych mediów. W ramach badań nie zauważono, aby płeć była czynnikiem, który w znaczący sposób warunkował i różnicował decyzje respondentów. Większość badanych, którzy korzystali z profili dziennikarzy niezależnych w celu pozyskiwania informacji, stwierdziła, że pomogło to im w poszerzeniu wiedzy na temat otaczającego ich świata. Oryginalność/warstwa poznawcza: Badania wpisują się w obszar studiów nad dziennikarstwem. Choć dotychczas przeprowadzono wiele badań na temat użytkowania mediów, analizy przedstawione w artykule ujęto w perspektywie zdarzeń kryzysowych i tego, w jaki sposób (i czy w ogóle) wpływają one na zmiany w konsumpcji mediów przez studentów dziennikarstwa. Ten obszar nie był do tej pory podejmowany przez polskich naukowców. Jest to szczególnie istotne w kontekście postrzegania zalet mediów społecznościowych i internetu w porównaniu do mediów tradycyjnych, a także w odniesieniu do zjawiska dezinformacji, które może wpływać na zachowania i opinie ich odbiorców. Na końcu artykułu wskazano pokrótce zalecenia, które można wziąć pod uwagę w kontekście edukacji medialnej studentów lub w szerszym kontekście – młodzieży.
Bibliografia
Almarabeh, T., Majdalawi, Y. K., & Mohammad, H. (2016). Internet Usage, Challenges, and Attitudes among University Students: Case Study of the University of Jordan. Journal of Software Engineering and Applications, 9(12), 577–587. doi: 10.4236/jsea.2016.912039 DOI: https://doi.org/10.4236/jsea.2016.912039
Barczyszyn-Madziarz, P., & Zieliński, M. (2021). Media and Information Literacy of Students – Skills and Challenges in the Context of Political Preferences: the example of Poland. Political Preferences, 28, 69–85. doi: 10.31261/polpre.2021.28.69-85 DOI: https://doi.org/10.31261/polpre.2021.28.69-85
de Bruijn, M., Mutsvairo, B., Bruls, L., Cisse, M. G., Langguth, J., Orgeret, K. S., Badji, S. D., Moges, M. A., Schroeder, D. T. (2025). “Aren’t we all journalists?” Citizen journalism, disinformation and the weaponization of social media in conflict torn Mali. Journalism, 0(0), 1–20. doi: 10.1177/1464884924131274 DOI: https://doi.org/10.1177/14648849241312743
Centrum Badania Opinii Społecznej. (2023). Komunikat z Badań. Postrzeganie mediów, (132). Pobrane z https://www.cbos.pl/SPISKOM.POL/2023/K_132_23.PDF
Croasmun, J. T., & Ostrom, L. (2011). Using Likert-Type Scales in the Social Sciences. Journal of Adult Education, 40(1), 19–22.
Deniz, M. H., & Geyik, S. K. (2015). An Empirical Research on General Internet Usage Patterns of Undergraduate Students. Procedia – Social and Behavioral Sciences, 195, 895–904. doi: 10.1016/j.sbspro.2015.06.369 DOI: https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2015.06.369
Długosz, D. (2024). Pisanie pracy magisterskiej z GPT? Algorytm sprawdzi treść od studenta. Pobrano z https://geekweek.interia.pl/technologia/news-pisanie-pracy-magisterskiej-z-gpt-algorytm-sprawdzi-tresc-od,nId,7335526
Fundacja Dbam o Mój Z@sięg (2019). Młodzi Cyfrowi. Projekt badawczy. Pobrano z https://dbamomojzasieg.pl/mlodzi-cyfrowi/
Galletero, B. (2019). The disappearance of provincial printed press: analysis of the causes and consequences based on the case study of Castile-La Mancha. Comunicacion y Sociedad, 32(2), 139–155. doi: 10.15581/003.32.2.139-155 DOI: https://doi.org/10.15581/003.32.2.139-155
Garwol, K. (2016). Studenci w sieci – sposoby, rodzaje i motywacje przebywania w cyfrowym świecie na przykładzie studentów Uniwersytetu Rzeszowskiego. Studia Informatica Pomerania, 2(40), 27–37. doi: 10.18276/si.2016.40-03 DOI: https://doi.org/10.18276/si.2016.40-03
Główny Urząd Statystyczny (2023). Społeczeństwo informacyjne w Polsce w 2023 roku. Pobrano z https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/nauka-i-technika-spoleczenstwo-informacyjne/spoleczenstwo-informacyjne/spoleczenstwo-informacyjne-w-polsce-w-2023-roku,1,17.html
Głuszek-Szafraniec, D., & Norström, R. (2022). Media consumption during the Covid-19 pandemic and the role of Media systems. A comparative study. Politeja, 3(78), 75–96. doi: 0.12797/Politeja.19. 2022.78.05 DOI: https://doi.org/10.12797/Politeja.19.2022.78.05
Hallin, D. C. (1986). „The Uncensored War”. The Media and Vietnam. Oxford: Oxford University Press.
Heinrich, A., & Cheruiyot, D. (2024). Deconstructing or Reinforcing Binaries? How Scholars Position Non-Journalists in Global Conflict Reporting. Digital Journalism, 1–20. doi: 10.1080/21670811.2024.2314583 DOI: https://doi.org/10.1080/21670811.2024.2314583
Hodalska, M. (2014). Wydarzenia medialne i maratony katastrof – jak trauma i terror zmieniają teorię komunikacji. Zeszyty Prasoznawcze, 57(4), 678–693. doi: 10.4467/2299-6362PZ.14.037.2838
Humprecht, E., Esser, F., & Van Aelst, P. (2020). Resilience to Online Disinformation: A Framework for Cross-National Comparative Research. The International Journal of Press/Politics, 25(3), 493–516. doi: 10.1177/1940161219900126 DOI: https://doi.org/10.1177/1940161219900126
Idzik, J., & Klepka, R. (2020). Medialne relacje wojenne. Od wojny w Wietnamie do czasów współczesnych. Kraków: LIBRON – Filip Lohner.
Jędrzejewski, S. (2019). Edukacja medialna w kształceniu dziennikarzy!? W K. Wolny-Zmorzyński, K. Konarska (red.), Klinika Dziennikarstwa – Profilaktyka i edukacja (s. 93–115). Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego.
Kopecka-Piech, K. (2011). Koncepcje konwergencji mediów. Studia medioznawcze, 3(46), 11–26.
Leszczyńska, E. (2019). Polacy w sieci: Analiza przemian użytkowania Internetu. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.
Li, Z. (2023). Shaping the Media Landscape: Exploring Media User Consumption in the Age of Social Media. Journal of Innovation and Development, 4(3), 68–71. doi: 10.54097/jid.v4i3.13233 DOI: https://doi.org/10.54097/jid.v4i3.13233
Liebes, T., & Curran, J. (1998). Media, Ritual and Identity. London: Routledge.
López-Meri, A., Alonso-Muñoz, L., & Casero-Ripollés, A. (2021). What is Behind the Entrepreneurship Intention in Journalism? Entrepreneur Typologies Based on Student Perceptions. Journalism Practice, 15(3), 402–419. doi: 10.1080/17512786.2020.1715821 DOI: https://doi.org/10.1080/17512786.2020.1715821
Manjunatha, G., & Kumar, B. S. (2017). Internet as a source of information: Usage among the faculty members and students. Library Waves, 3(1), 36-42. doi: 10.6084/m9.figshare.11574126.v1
Masip, P., Ruiz-Caballero, C., & Suau, J. (2019). Active audiences and social discussion on the digital public sphere. Review article. Profesional de la Información, 28(2), 1–41. doi: 10.3145/epi.2019.mar.04 DOI: https://doi.org/10.3145/epi.2019.mar.04
Pięta, K. (2024). ChatGPT w edukacji – szanse i zagrożenia. Roczniki Nauk Społecznych, 52(2), 151–166. doi: 10.18290/rns2024.0024 DOI: https://doi.org/10.18290/rns2024.0024
Priya, A. (2021). Case Study Methodology of Qualitative Research: Key Attributes and Navigating the Conundrums in Its Application. Sociological Bulletin, 70(1), 94–110. doi: 10.1177/0038022920970318 DOI: https://doi.org/10.1177/0038022920970318
Qadir, A., & Alasuutari, P. (2013). Taming Terror: Domestication of the War on Terror in the Pakistan Media. Asian Journal of Communication, 23(6), 573–589. doi: 10.1080/01292986.2013.764905 DOI: https://doi.org/10.1080/01292986.2013.764905
Sobera, W. (2023). Profesjonalizacja Komunikowania w sytuacji kryzysowej. Perspektywa województwa dolnośląskiego w latach 1997–2018. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego. DOI: https://doi.org/10.31261/PN.4175
Solecki, R. (2017). Aktywność młodzieży w cyberprzestrzeni. Warszawa-Milanówek: Oficyna Wydawnicza Von Velke.
Sreedharan, C., Thorsen, E., & Sharma, N. (2019). Disaster Journalism: Building Media Resilience in Nepal. Bournemouth: Bournemouth University.
Stawiany J. (2023). Milionowe zasięgi, krótkie depesze. Sukces Łukasza Boka oraz jego Katastrof i konfliktów światowych. Pobrane z https://www.wirtualnemedia.pl/artykul/lukasz-bok-kiks-konflikty-i-katastrofy-swiatowe
Tagliabue F, Galassi L, & Mariani P. (2020). The „Pandemic” of Disinformation in COVID-19. SN Compr Clin Med., 2(9), 1287–1289. doi: 10.1007/s42399-020-00439-1 DOI: https://doi.org/10.1007/s42399-020-00439-1
Willemsen, S., Witschge, T., & Sauer, S. (2021). Improvisation and Entrepreneurial Journalism: Reimagining Innovation. Journalism Studies, 22(11), 1487–1503. doi: 10.1080/1461670X.2021.1951618 DOI: https://doi.org/10.1080/1461670X.2021.1951618
Wolsfeld, G., Segev, E., & Sheafer, T. (2013). Social Media and the Arab Spring: Politics Comes First. The International Journal of Press/Politics, 18(2), 115–137. doi: 10.1177/1940161212471716 DOI: https://doi.org/10.1177/1940161212471716
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Waldemar Sobera, Róża Norström
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne 4.0 Międzynarodowe.
Publikacje na łamach „Studiów Medioznawczych” ukazują się na zasadach odpowiadających licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne 4.0 Międzynarodowe (CC BY-NC 4.0).
