Polaryzacja medialna a wizerunek Kościoła katolickiego w Polsce
Analiza wybranych tygodników opinii
DOI:
https://doi.org/10.33077/uw.24511617.sm.2025.3.847Słowa kluczowe:
Analiza zawartości, Kościół katolicki, media, mediatyzacja religii, polaryzacja medialna, tygodniki opiniiAbstrakt
Cel badania: Artykuł analizuje wpływ polaryzacji medialnej na sposób przedstawiania Kościoła katolickiego w polskich tygodnikach opinii. Celem badania jest określenie, w jaki sposób narracje medialne przekładają się na wizerunek instytucji religijnej oraz jak mogą one wpływać na postrzeganie Kościoła przez opinię publiczną.
Metoda badania: Zastosowano jakościową analizę zawartości wybranych tygodników o zróżnicowanych profi lach ideologicznych, obejmującą lata 2021–2024. Analizowano strategie narracyjne, dobór tematów, język przekazu oraz sposoby wartościowania problemu pedofi lii w Kościele.
Wyniki i wnioski: Stwierdzono znaczące różnice w sposobach prezentacji Kościoła. Media liberalne i lewicowe koncentrowały się na delegitymizacji instytucji, natomiast konserwatywne tytuły częściej podejmowały próbę obrony wizerunku duchowieństwa. Taki podział medialny wzmacnia społeczne podziały światopoglądowe i przyczynia się do utrwalania spolaryzowanego obrazu Kościoła.
Wartość poznawcza: Oryginalność artykułu polega na połączeniu teorii mediatyzacji religii z analizą polaryzacji medialnej oraz na ukazaniu, jak media kształtują debaty publiczne wokół instytucji religijnych w Polsce.
Bibliografia
Andrijanić, G. (2022, 4 grudnia). Nowy numer „Sieci”: Polacy, czy pozwolicie zniszczyć Jana Pawła II? Sieci. Pobrane z https://www.sieciprawdy.pl/nowy-numer-sieci-polacy-czy-pozwolicie-zniszczyc-jana-pawla-ii-pnews-5248.html
Andrijanić, G. (2022, 2 lutego). „Sieci”: Atak na Benedykta. Sieci. Pobrane z https://www.sieciprawdy.pl/sieci-atak-na-benedykta-pnews-5012.html
Andrijanić, G. (2021, 1 sierpnia). „Sieci”: Ks. Oko skazany za prawdę. Sieci. Pobrane z https://www.sieciprawdy.pl/nowy-numer-sieci-ks-oko-skazany-za-prawde-pnews-4829.html
Augustyn, E. (2021, 26 czerwca). Kard. Dziwisz na celowniku. Tygodnik Powszechny. Pobrane z https://www.tygodnikpowszechny.pl/kard-dziwisz-na-celowniku-168161
Augustyn, E. (2021, 15 marca). Tylko nie mów papieżowi. Tygodnik Powszechny. Pobrane z https://www.tygodnikpowszechny.pl/tylko-nie-mow-papiezowi-166829
Badanie CBOS. (2022). Dlaczego Polacy odchodzą z Kościoła? Warszawa: Centrum Badania Opinii Społecznej. Pobrane z https://www.cbos.pl/SPISKOM.POL/2022/K_105_22.PDF
Badanie CBOS. (2022). O społecznym autorytecie Kościoła. Warszawa: Centrum Badania Opinii Społecznej. Pobrane z https://www.cbos.pl/SPISKOM.POL/2022/K_087_22.PDF
Badanie CBOS. (2021). Religijność młodych na tle ogółu społeczeństwa. Warszawa: Centrum Badania Opinii Społecznej. Pobrane z https://www.cbos.pl/SPISKOM.POL/2021/K_144_21.PDF
Bankier.pl. (2024, 21 stycznia). Kryzys ekonomiczny, wzrost kosztów czy polaryzacja społeczna. Oto największe globalne ryzyka. Bankier.pl. Pobrane z https://www.bankier.pl/wiadomosc/Kryzys-ekonomiczny-wzrost-kosztow-czy-polaryzacja-spoleczna-Oto-najwieksze-globalne-ryzyka-8681511.html
Bem, K. (2021, 21 marca). Karami dla Głódzia i Janiaka. Watykan kpi z ofiar pedofilii w Polsce. Newsweek Polska. Pobrane z https://www.newsweek.pl/opinie/watykan-karze-abp-glodzia-oraz-janiaka-kara-to-kpina-z-ofiar-ksiezy-pedofilow/y1xpeqz
Berelson, B. (1952). Content analysis in communication research. Illinois: Free Press.
Domańska, H. (2021, 9 lutego). Polaryzacja i radykalizacja poglądów politycznych, czyli gdzie pogrzebaliśmy centrum? Instytut Spraw Obywatelskich. Pobrane z https://instytutsprawobywatelskich.pl/polaryzacja-i-radykalizacja-pogladow-politycznych-czyli-gdzie-pogrzebalismy-centrum/
Głowacki, M., & Kuś, M. (2019). Media Accountability meets Media Polarisation: A Case Study from Poland. W: T. Eberwein, S. Fengler, & M. Karmasin (Red.), Media Accountability at the Crossroads (ECREA Book Series). Routledge. DOI: https://doi.org/10.4324/9781351115780-7
Gość Niedzielny. (2021, 17 kwietnia). Komisja ds. pedofilii po pięciu miesiącach prowadzi 270 spraw konkretnych osób. Gość Niedzielny. Pobrane z https://www.gosc.pl/doc/6813292.Komisja-ds-pedofilii-po-pieciu-miesiacach-prowadzi-270-spraw
Gość Niedzielny. (2021, 27 lipca). O. Adam Żak: Współpraca komisji ds. pedofilii z Kościołem wymaga dialogu, ale nie za pośrednictwem mediów. Gość Niedzielny. Pobrane z https://www.gosc.pl/doc/6990711.O-Adam-Zak-Wspolpraca-komisji-ds-pedofilii-z-Kosciolem
Gość Niedzielny. (2021, 5 października). Papież Franciszek z bólem przyjął raport o pedofilii we francuskim Kościele. Gość Niedzielny. Pobrane z https://www.gosc.pl/doc/7140837.Papiez-Franciszek-z-bolem-przyjal-raport-o-pedofilii-we
Goc, A. (2021, 16 sierpnia). Zabawa w chowanego trwa. Tygodnik Powszechny. Pobrane z https://www.tygodnikpowszechny.pl/zabawa-w-chowanego-trwa-168722
Górny, G. (2021, 9 sierpnia). „Sieci”: Trzęsienie ziemi w polskim Kościele. Sieci. Pobrane z https://www.sieciprawdy.pl/trzesienie-ziemi-w-polskim-kosciele-pnews-4876.html
Gruszczyński, A. (2024, 9 marca). 13 polskich biskupów ukaranych za tuszowanie pedofilii. Niektórzy dostali potem medale. A nie, już 14. Gazeta Wyborcza. Pobrane z https://wyborcza.pl/7,75398,30616163,13-polskich-biskupow-ukaranych-za-tuszowanie-pedofilii.html
KAI. (2021, 5 października). Francja: 216 tys. ofiar pedofilii duchownych i osób konsekrowanych w latach 1950–2020. Gość Niedzielny. Pobrane z https://www.gosc.pl/doc/7140878.Francja-216-tys-ofiar-pedofilii-duchownych-i-osob
KAI. (2021, 19 lutego). „Mówienie o problemie pedofilii wśród duchownych nie jest działaniem przeciwko Kościołowi”. Gość Niedzielny. Pobrane z https://www.gosc.pl/doc/6738756.Mowienie-o-problemie-pedofilii-wsrod-duchownych-nie-jest
Karczewski, M. (b.d.). Polaryzacja – co to jest? Definicja, synonimy, słownik. Polszczyzna.pl. Pobrane z https://polszczyzna.pl/polaryzacja-co-to-jest-definicja-synonimy-slownik/
Kisielewska, A. (2017). Antykomunistyczna działalność Kościoła katolickiego w PRL-u w obrazach Niezależnej Telewizji Mistrzejowice z lat 1988–1989. Białystok: Uniwersytet w Białymstoku.
Klepka, R. (2016). Analiza zawartości mediów: dlaczego i do czego można ją wykorzystać… w nauce o bezpieczeństwie i politologii? Kraków.
Kowalczyk, D. (2020, 14 września). Dariusz Kowalczyk SJ: Kościół w mediach, media w Kościele. Katolicka Agencja Informacyjna. Pobrane z https://www.ekai.pl/dariusz-kowalczyk-sj-kosciol-w-mediach-media-w-kosciele/
Kowalczyk, M. (2022). Watykan rozgrzesza kard. Dziwisza w sprawie tuszowania pedofilii w Kościele. „Wybaczam wyrządzoną mi krzywdę”. Newsweek Polska. Pobrane z https://www.newsweek.pl/polska/watykan-rozgrzesza-kardynala-stanisawa-dziwisza-ws-tuszowania-pedofilii-w-kosciele/l4k0ysx
Kopeć-Ziemczyk, K. (2020). Polaryzacja mediów w Polsce. Analiza zawartości „Wiadomości” TVP i „Faktów” TVN w okresie kampanii samorządowej w 2018 roku. Warszawa: Uniwersytet Warszawski.
Kuisz, J. (2023, 31 stycznia). Ludzie chcą, żeby Kościół nie mieszał się do polityki. Kultura Liberalna. Pobrane z https://kulturaliberalna.pl/2023/01/31/ludzie-chca-zeby-kosciol-nie-mieszal-sie-do-polityki/
Kurdupski, M. (2020, 25 maja). 2,32 mln widzów „Zabawy w chowanego” w TVN i 70 tys. w WP. Wirtualne Media. Pobrane z https://www.wirtualnemedia.pl/artykul/zabawa-w-chowanego-w-tvn-ile-widzow
Kurdupski, M. (2024, 24 lutego). „Polityka” najchętniej kupowanym tygodnikiem opinii w 2023 roku, „Newsweek Polska” wyprzedził „Gościa Niedzielnego”. Wirtualne Media. Pobrane z https://www.wirtualnemedia.pl/artykul/sprzedaz-tygodnikow-opinii-2023-roku-polityka-newsweek-gosc-niedzielny
Leśniczak, R. (2022). Mediatyzacja religii w czasach globalizacji i neoglobalizacji. Wybrane refleksje medioznawcze. Studia Medioznawcze, 23(4), 1312-1321. doi:10.33077/uw.24511617.sm.2022.4.712 DOI: https://doi.org/10.33077/uw.24511617.sm.2022.4.712
Makowski, J. (2022, 16 maja). „Bezpowrotnie utracona niewinność Kościoła”. Tak zmieniła się Polska od premiery filmu „Tylko nie mów nikomu”. Newsweek Polska. Pobrane z https://www.newsweek.pl/polska/spoleczenstwo/jak-film-tylko-nie-mow-nikomu-zmienil-polske-analiza-newsweeka/3z6c55g
Mariański, J. (2022). Religijność młodzieży szkół średnich w procesie przemian (2015–2022) – analiza socjologiczna. Wyższa Szkoła Nauk Społecznych. DOI: https://doi.org/10.31261/CHOWANNA.2022.59.01
Mikołejko, Z. (2024). Żywoty świętych poprawione ponownie. Iskry.
Mikuła, E. (2021). Filmy braci Sekielskich jako współczesna forma przełamywania tabu. Analiza na przykładzie filmów „Tylko nie mów nikomu” oraz „Zabawa w chowanego”. Uniwersytet Jagielloński.
Nowak, A. (2021, 13 sierpnia). Biskup Antoni Długosz, „miłosierny ojciec” pedofilów. Newsweek Polska. Pobrane z https://www.newsweek.pl/opinie/biskup-antoni-dlugosz-o-donoszeniu-na-ksiezy-oskarzonych-o-pedofilie/7mvqglw
Nosarzewska, E. (2020, 16 lipca). Wzrost polaryzacji społecznej [megatrendy 2050]. Polskie Towarzystwo Studiów nad Przyszłością. Pobrane z https://ptsp.pl/rosnie-polaryzacja-spoleczna-megatrendy-2050/
Nykiel, M. (2021, 9 czerwca). Kościół w Polsce nie wywiesi białej flagi. Sieci. Pobrane z https://www.sieciprawdy.pl/kosciol-w-polsce-nie-wywiesi-bialej-flagi-pnews-4777.html
Pawlicka, A. (2021, 28 lutego). Komisja wielkiej ściemy. Żadnemu pedofilowi w sutannie włos z głowy nie spadnie. Newsweek Polska. Pobrane z https://www.newsweek.pl/opinie/komisja-ds-pedofilii-sklad-dzialanie-i-limuzyny-co-poszlo-nie-tak/s3ttf5q
Pawłowski, Ł., & Klimont, I. (2019, 22 maja). Kościół w Polsce zrobił bardzo niewiele, żeby zwalczać pedofilię. Kultura Liberalna. Pobrane z https://kulturaliberalna.pl/2019/05/22/borecki-pedofilia-kosciol-kryzys-sekielski/
Pilawa, K. (2020, 21 listopada). Kościół to dla Polaków coraz częściej zakłamana korporacja. Bez zaangażowania świeckich nic się nie zmieni. Klub Jagielloński. Pobrane z https://klubjagiellonski.pl/2020/11/21/kosciol-to-dla-polakow-coraz-czesciej-zaklamana-korporacja-bez-zaangazowania-swieckich-nic-sie-nie-zmieni/
Płachecka, A. (2022). Kościół katolicki w Polsce wobec problemu pedofilii na przełomie XX i XXI wieku. Uniwersytet Kazimierza Wielkiego.
Podgórska, J. (2021, 23 lutego). Komisja ds. pedofilii. Tłuste synekury na nieszczęściu dzieci. Polityka. Pobrane z https://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/spoleczenstwo/2106217,1,komisja-ds-pedofilii-tluste-synekury-na-nieszczesciu-dzieci.read
Prusak, J. (2021, 16 lutego). Śmierć na raty. Tygodnik Powszechny. Pobrane z https://www.tygodnikpowszechny.pl/smierc-na-raty-166563
PWN. (b.d.). Polaryzacja społeczna – definicja. Encyklopedia PWN. Pobrane z https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/polaryzacja-spoleczna;3959320
Raport CIASE. (2021). Sexual Violence in the Catholic Church France 1950–2020. Summary of the Final Report Independent Commission on Sexual Abuse in the Catholic Church (CIASE).
Raport IBiMS. (2022). Kościół w Polsce. Analiza dyskusji w sieci. Instytut Badań Internetu i Mediów Społecznościowych.
Raport PKDP. (2022). Drugi raport Państwowej Komisji do spraw wyjaśniania przypadków czynności skierowanych przeciwko wolności seksualnej i obyczajności wobec małoletniego poniżej lat 15. Warszawa.
Rzeczpospolita. (2021, 5 października). Raport: 216 tys. dzieci wykorzystanych seksualnie przez duchownych we Francji. Rzeczpospolita. Pobrane z https://www.rp.pl/kosciol/art18983981-raport-216-tys-dzieci-wykorzystanych-seksualnie-przez-duchownych-we-francji
Siedlecka, E. (2021, 18 lutego). Na wstyd nie liczcie. Kościół powinien zapłacić ofiarom księży pedofilów. Polityka. Pobrane z https://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/kraj/2105127,1,na-wstyd-nie-liczcie-kosciol-powinien-zaplacic-ofiarom-ksiezy-pedofilow.read
Sporniak, A. (2021, 23 sierpnia). Czy abp Jędraszewski krył przestępcę w sutannie? Tygodnik Powszechny. Pobrane z https://www.tygodnikpowszechny.pl/czy-abp-jedraszewski-kryl-przestepce-w-sutannie-168776
Sporniak, A. (2022, 23 stycznia). Papież emeryt ma kłopoty. Tygodnik Powszechny. Pobrane z https://www.tygodnikpowszechny.pl/papiez-emeryt-ma-klopoty-170386
Stachowska, E. (2017). Mediatyzacja religii w Polsce. Wybrane aspekty w kontekście koncepcji S. Hjarvarda. Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego.
Stawiany, J. (2019, 13 maja). „Tylko nie mów nikomu” braci Sekielskich ma ponad 7 mln wyświetleń. Press. Pobrane z https://www.press.pl/tresc/57264,tylko-nie-mow-nikomu-odnawia-fundament-demokracji_-jakim-sa-wolne-media
Stroud, N. (2011). Niche News: The Politics of News Choice. Oxford University Press. DOI: https://doi.org/10.1093/acprof:oso/9780199755509.001.0001
Strzałkowski, S. (2021, 19 lutego). Ks. Grzegorz Strzelczyk: Na pedofilię Kościół reaguje poprawnie, ale cieniem kładzie się przeszłość. Gość Niedzielny. Pobrane z https://www.gosc.pl/doc/6738152.Ks-Grzegorz-Strzelczyk-Na-pedofilie-Kosciol-reaguje-poprawnie
Szaniawski, P. (2019, 23 marca). Sondaż: Ilu pedofilów jest wśród księży. Rzeczpospolita. Pobrane z https://www.rp.pl/kosciol/art1419291-sondaz-ilu-pedofilow-jest-wsrod-ksiezy
Szostkiewicz, A. (2022, 20 stycznia). Pedofilia w Kościele. Nowy raport uderza w Benedykta XVI. Polityka. Pobrane z https://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/swiat/2151620,1,pedofilia-w-kosciele-nowy-raport-uderza-w-benedykta-xvi.read
Szostkiewicz, A. (2021, 26 maja). Polscy biskupi pilnie wezwani do Franciszka. Skończy się jak w Chile? Polityka. Pobrane z https://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/spoleczenstwo/2120247,1,polscy-biskupi-pilnie-wezwani-do-franciszka-skonczy-sie-jak-w-chile.read
Szostkiewicz, A. (2021, 26 października). Sondaż miażdżący dla Kościoła: Polacy chcą dymisji episkopatu. Polityka. Pobrane z https://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/spoleczenstwo/2140872,1,sondaz-miazdzacy-dla-kosciola-polacy-chca-dymisji-episkopatu.read
Szostkiewicz, A. (2021, 15 lutego). Sprawa ks. Dymera. Kościół znów chciał przeczekać? Polityka. Pobrane z https://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/spoleczenstwo/2104467,1,sprawa-ks-dymera-kosciol-znow-chcial-przeczekac.read
Tasak, A. (2023). Ewolucja postrzegania autorytetu społecznego Kościoła katolickiego w Polsce w pierwszych dekadach XXI wieku. Przegląd Zachodni, 4, 57-78. doi:10.60972/PZ.2023.4.57
Terlikowski, T. (2022). Koniec Kościoła jaki znacie. Warszawa: Wydawnictwo Nowej Konfederacji.
Wirtualna Polska. (2023, 13 kwietnia). Kościół ma ogromny problem. Ten sondaż mówi wszystko. Pobrane z https://wiadomosci.wp.pl/polacy-bardzo-krytycznie-o-pomocy-kosciola-dla-ofiar-pedofilii-6886886579088288a
Zabłocka, M. (2018, 4 maja). „Solidarność” – Polski Kościół katolicki w okresie PRL. Teatr NN. Pobrane z https://teatrnn.pl/leksykon/artykuly/solidarnosc-polski-kosciol-katolicki-w-okresie-prl/
Pobrania
Pliki dodatkowe
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Maciej Nowicki
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne 4.0 Międzynarodowe.
Publikacje na łamach „Studiów Medioznawczych” ukazują się na zasadach odpowiadających licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne 4.0 Międzynarodowe (CC BY-NC 4.0).
