Dziennikarstwo sportowe Kazimiery Muszałówny jako środek emancypacji kobiet: analiza publicystyczna w kontekście społeczno-kulturowym II Rzeczpospolitej Polskiej
A Journalistic Analysis in the Socio-Cultural Context of the Second Polish Republic
DOI:
https://doi.org/10.33077/uw.24511617.sm.2025.4.862Słowa kluczowe:
emancypacja, Kazimiera Muszałówna, publicystyka, sport kobiecyAbstrakt
Artykuł dotyczy jednej z pierwszych polskich dziennikarek sportowych – Kazimiery Muszałówny (1902–1980). Była ona prekursorką łączenia tematyki sportu z ideą emancypacji kobiet. W jej publicystyce odnaleźć można liczne ślady zaangażowania w walkę o udział kobiet w sporcie.
Cel: Celem artykułu jest przedstawienie postaci Kazimiery Muszałówny jako jednej z kluczowych postaci dziennikarstwa sportowego, która poprzez swoje działania wspierała proces emancypacji kobiet w sporcie i w sferze publicznej w Polsce.
Metody badawcze: W ramach badań zastosowano metodę biograficzną, analizę historyczną oraz analizę zawartości prasy. W celu zbadania stylu publicystycznego Muszałówny użyto narzędzia korpusomat.eu. Z tygodnika „Stadion” wykorzystano 12 artykułów z okresu od maja 1924 do września 1925 roku, natomiast z dwutygodnika „Start” – 74 z przedziału od kwietnia 1927 do grudnia 1930 roku. Korpus analityczny stanowią zatem treści 86 artykułów.
Wyniki i wnioski: Twórczość Kazimiery Muszałówny stanowi wyraz kobiecej podmiotowości i dążeń emancypacyjnych w przestrzeni sportu. Poprzez swoje dziennikarstwo konsekwentnie budowała przestrzeń życia społecznego dla kobiet w polskim sporcie i mediosferze, łącząc profesjonalizm z misją społeczną.
Wartość poznawcza: Artykuł ten oparty został na unikalnym źródle historycznym – dziennikarskim spojrzeniu na początki sportu kobiet w Polsce. Stanowi również wkład do historii emancypacji w kontekście mediów. Działalność Kazimiery Muszałówny zasługuje na ponowne odkrycie i włączenie do szerszego dyskursu medialnego oraz historyczno-kulturowego.
Bibliografia
Drozdek-Małolepsza, T. (2023). Problematyka wychowania fizycznego i sportu dziewcząt i młodzieży żeńskiej szkolnej w Polsce w świetle czasopisma „Start” (1927–1936). Pedagogika. Studia i Rozprawy, 22, 479–489.
Drozdek-Małolepsza, T. (2014). Problematyka zdrowia, promocji zdrowia i higieny w świetle sportowej prasy kobiecej w Polsce w okresie międzywojennym. Rocznik Lubuski, 40(2), 235–246.
Drozdek-Małolepsza, T. (2007). Rada Naukowa Wychowania Fizycznego wobec wychowania fizycznego i sportu kobiet (1927–1939) – zarys problematyki. Prace naukowe Akademii im. Jana Długosza w Częstochowie, 7, 35–42.
Drozdek-Małolepsza, T. (2004). Wychowanie fizyczne i sport kobiet w Polsce w świetle czasopisma „Start” (1927–1936). W L. Nowak (Red.), Z najnowszej historii kultury fizycznej w Polsce, Gorzów Wielkopolski, 139–147.
Łoza, S. (Red.). (1938). Czy wiesz kto to jest? Warszawa: Główna Księgarnia Wojskowa.
Maj, E. (2020). Dziennikarki prasy dla kobiet w Polsce 1918-1939. Portret zbiorowy na podstawie publicystycznego samoopisu. Lublin: Wydawnictwo UMCS.
Martynkin, A. (2013). Halina Konopacka. W J. Korczak-Mleczko & J. Frandofert i in. Panteon Polskiego Sportu. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Przybylik.
Morozowicz-Szczepkowska, M. (1968). Z lotu ptaka. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.
Muszałówna, K. (1924a), Organizacja francuskiego kobiecego świata sportowego. Stadion, 2(47), 3.
Muszałówna, K. (1924b), Trzeci kongres Międzynarodowej Kobiecej Federacji Sportowej w Londynie. Stadion, 2(34), 19.
Muszałówna, K. (1924c), Olimpijskie regaty wioślarskie. Stadion, 2(37), 8.
Muszałówna, K. (1924d), Olimpijski turniej tennisowy. Stadion, 2(35), 8.
Muszałówna, K. (1925a). Kongres Olimpijski w Pradze Czeskiej. Stadion, 2(24), 6.
Muszałówna, K. (1925b). O Polską Kobiecą Federację Sportową. Stadion, 3(4), 4.
Muszałówna, K. (1927a), Na przełomie. Start, 5(1), 2.
Muszałówna, K. (1927b), Goeteborski dysk. Start, 5(6), 2.
Muszałówna, K. (1927c), Nasze Asy. Start, 5(1), 8.
Muszałówna, K. (1927d), Helena Prawdzic-Kuczalska. Start, 5(3), 3.
Muszałówna, K. (1927e), Sukces organizacyjny wioślarek. Start, 5(10), 2.
Muszałówna, K. (1927f), Turniej tennisowy w Wimbledon. Start, 5(8), 5.
Muszałówna, K. (1927g), Na temat crossu pań. Start, 5(2), 11–12.
Muszałówna, K. (1927h), W świecie rakiety. Start, 5(7), 7.
Muszałówna, K. (1927i), II Raid dla pań. Start, 5(11), 9.
Muszałówna, K. (1928a), Kobiece igrzyska olimpijskie. Start, 6(2), 7.
Muszałówna, K. (1928b), Igrzyska IX Olimpjady w Amsterdamie. Start, 6(16), 9.
Muszałówna, K. (1928c), Organizacja sportu kobiecego. Start, 6(22), 10–11.
Muszałówna, K. (1928d), Kursy i obozy wychowania fizycznego. Start, 6(10), 2.
Muszałówna, K. (1929a), Zmiana na stanowisku dyrektora P.U.W.F. Start, 7(6), 8.
Muszałówna, K. (1929b), Najwszechstronniejsza sportswoman stolicy. Start, 7(21), 8-9.
Muszałówna, K. (1929c), Generalne zwycięstwo Polek w międzynarodowym narciarskim biegu pań. Start, 7(4), 6.
Muszałówna, K. (1929d), Dwa tygodnie na kursie u p. Bertram. Start, 7(15), 8-9.
Muszałówna, K. (1930a), Dni radości i pracy na kursach letnich wychowania fizycznego w Wągrowcu. Start, 8(16), 10.
Muszałówna, K. (1930b), Na szerokim świecie. Start, 8(3), 7.
Muszałówna, K. (1930c), Nasze niepowodzenia w biegach na przełaj. Start, 8(5), 4.
Muszałówna, K. (1969). Ze wspomnień olimpijskich. W B. Białek (Red.). 50 lat na olimpijskim szlaku. Warszawa: Sport i Turystyka.
Obarska, M. (2024). Emancypantka kobiecego sportu. Niesamowita Kazimiera Muszałówna. Pobrane 3 lipca 2025 z https://culture.pl/pl/artykul/emancypantka-kobiecego-sportu-niesamowita-kazimiera-muszalowna
Osińska, S. (1971). Pierwsza warszawska gazeta. Rocznik Historii Czasopiśmiennictwa Polskiego, 10(4), 539–550.
Ptak, K. (1971). Z działalności grupy literackiej „Przedmieście”. Rocznik Naukowo-Dydaktyczny, 36, 135–174.
Rotkiewicz, M. (2000). Kazimiera Muszałówna. W T. Ulatowski (Red.), Ludzie wychowania fizycznego i sportu (s. 95-104). Warszawa: Estrella.
Rotkiewicz, M. (1981). Muszałówna K.T. W Słownik biograficzny wychowania fizycznego i sportu. Wychowanie Fizyczne i Sport, 2, 110–112.
Rotkiewicz, M. (1995). Rozwój społecznych organizacji sportu kobiet w Polsce. W Z. Żukowska (Red.), Sport w życiu kobiet. Warszawa: Polskie Stowarzyszenie Sportu Kobiet.
Rotkiewicz, M. (1979). Rozwój sportu kobiet w Polsce okresu międzywojennego. Sport Wyczynowy, (3–4), 4–21.
Sierakowska, K. (2021). Dyskusje o wpływie wojny na emancypację kobiet w prasie kobiecej dwudziestolecia międzywojennego. Dzieje Najnowsze, 53(1), 41–53. DOI: https://doi.org/10.12775/DN.2021.1.02
Świerkosz, M. (2019). Kobieta i sport w dyskursach publicznych na przełomie XIX i XX wieku. Zarys problematyki. W A. Janicka, C. Fournier Kiss &, B. Olech (Red.), Przemiany dyskursu emancypacyjnego kobiet, seria II, Perspektywa polska. Białystok: Temida 2. 597–608.
Tuszyński, B. (1981). Prasa i Sport. Warszawa: Sport i turystyka.
Tuszyński, B. (1973). Rzut oka na główne kierunki rozwoju polskiej prasy sportowej do 1939 roku. Rocznik Historii Czasopiśmiennictwa Polskiego, 12(4), 495–515.
Tuszyński, B. (1994). Sportowe pióra. Warszawa: Polska Oficyna Wydawnicza.
Tuszyński, B. (1975). Sprintem przez prasę sportową. Warszawa: Ministerstwo Obrony Narodowej.
Zaborniak, S. & Król, P. (2013). Skoki narciarskie w Polsce (1907–1939). Prace Naukowe Akademii im. Jana Długosza w Częstochowie, 12(2), 45–61.
Zaleska, Z. (1938). Czasopisma kobiece w Polsce (materiały do historii czasopism) rok 1818–1937. Warszawa: Wyższa Szkoła Dziennikarska.
Zdanowicz, A. (2017). Problematyka emancypacji na łamach „Wiadomości Kobiecych” 1931–1933. Rocznik Historii Prasy Polskiej, 20(1), 43–62. Pobrano z https://rhpp.uken.krakow.pl/article/view/3541
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Marta Woźniak, Klaudia Kozera
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne 4.0 Międzynarodowe.
Publikacje na łamach „Studiów Medioznawczych” ukazują się na zasadach odpowiadających licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne 4.0 Międzynarodowe (CC BY-NC 4.0).
