Finansowanie mediów publicznych w Polsce w warunkach erozji modelu abonamentowego
Projekt reformy z 5 grudnia 2025 roku
DOI:
https://doi.org/10.33077/uw.24511617.sm.2026.1.891Słowa kluczowe:
abonament, autonomia, dotacje budżetowe, finasowanie, media publiczne, Polska, systemy medialneAbstrakt
System finansowania mediów publicznych w Polsce od wielu lat znajduje się w stanie narastającej dysfunkcjonalności. Klasyczny model abonamentowy, stanowiący fundament finansowania radiofonii i telewizji publicznej po 1989 roku, uległ stopniowej erozji zarówno w wymiarze ekonomicznym, jak i społecznym. Spadek ściągalności opłat, rozszerzanie katalogu ustawowych zwolnień oraz delegitymizacja abonamentu w debacie publicznej doprowadziły do sytuacji, w której wpływy z tego tytułu przestały pełnić rolę stabilnego i przewidywalnego źródła finansowania misji publicznej. W konsekwencji ciężar finansowania został w coraz większym stopniu przeniesiony na środki pochodzące z budżetu państwa. Celem niniejszego artykułu jest analiza finansowania mediów publicznych w Polsce w warunkach postępującej erozji modelu abonamentowego, ze szczególnym uwzględnieniem projektu reformy przedstawionego 5 grudnia 2025 roku. Tekst koncentruje się na empirycznym wymiarze zmian systemowych, wykorzystując dane dotyczące wpływów abonamentowych, rekompensat budżetowych oraz struktury finansowania Telewizji Polskiej S.A. i Polskiego Radia S.A. Analiza ma na celu ocenę czy projektowana reforma stanowi jakościową zmianę prowadzącą do zwiększenia stabilności finansowej mediów publicznych, czy też raczej formalizuje rozwiązania funkcjonujące dotychczas w sposób doraźny i uznaniowy.
Bibliografia
ARD/ZDF-Forschungskommission. (2023). ARD/ZDF-Onlinestudie 2023: Publikationscharts. Medienstudie 2024. https://www.ard-zdf-medienstudie.de/getFile.php?from=globalInformation&id=24
ARD/ZDF-Forschungskommission. (2024). ARD/ZDF-Onlinestudie 2024: Publikationscharts Medienstudie 2025. https://www.ard-zdf-medienstudie.de/getFile.php?from=globalInformation&id=25
Assemblée nationale. (2024). Rapport d’information déposé en application de l’article 145 du Règlement par la commission des lois constitutionnelles, de la législation et de l’administration générale de la République sur la révision constitutionnelle (N° 472). https://www.assemblee-nationale.fr/dyn/17/rapports/cion-cedu/l17b0472-ti_rapport-avis
Beitragsservice von ARD, ZDF und Deutschlandradio. (2024). Jahresbericht 2023. https://www.rundfunkbeitrag.de/pxy/assets/0d98fc9b14d6f7d6e0f28863a61961b07ffda00a/Jahresbericht_2023.pdf
Beitragsservice von ARD, ZDF und Deutschlandradio. (2025). Jahresbericht 2024. https://www.rundfunkbeitrag.de/der-rundfunkbeitrag/beitragsservice/fragen-und-antworten-zum-jahresbericht-2024
Born, G. & Lewis, J. (Eds.). (2025). Public service media: funding and governance options. The British Academy. https://www.thebritishacademy.ac.uk/documents/6012/Public_Service_Media_Policy_Briefs.pdf
Braun, J. (2022). System finansowania a niezależność polskich mediów publicznych. W J. Kępa-Mętrak, P. Ciszek (Red.), Polski system medialny w procesie zmian (s. 59– 74), Kielce: Wydawnictwo Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach.
Brown, A. (1996). Economics, Public Service Broadcasting and Social Values. The Journal of Media Economics, 9(1), 3–15. DOI: https://doi.org/10.1207/s15327736me0901_2
content/dam/kpmg/xx/pdf/2023/01/TIES-Finland.pdf
Corpat, I. (2025, 3 lutego). Nouvelle reforme du financement de l’audiovisuel public, Actu-Juridique.fr, Retrieved from https://www.actu-juridique.fr/administratif/nouvelle-reforme-du-financement-de-laudiovisuel-public/
Dziennik Ustaw (Dz.U.) Nr 7 poz. 34 ze zm., Ustawa z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji.
EBU. (2019). Funding of Public Service Media 2019, Geneva: Media Intelligence Service.
EBU. (2024). Income and Expenditure Dataset 2024, Geneva: Media Intelligence Service.
Familie- og kulturkomiteen. (2019). Innstilling fra familie- og kulturkomiteen om bevilgninger på statsbudsjettet for 2020 (Innst. 4 L (2019–2020)). Stortinget. https://stortinget.no/no/Saker-og-publikasjoner/Publikasjoner/Innstillinger/Stortinget/2019-2020/inns-201920-004l/?m=2
Federal Office of Communication. (2021). Radio and television fee. https://www.bakom.admin.ch/en/fee France Television. (2025). Raport Annuel 2024 – Volet financier. https://static.francetele-visions.fr/2025-05/Rapport%20annuel%202024_volet%20financier.pdf
Federal Office of Communication. (2025). Use of the fee revenue. https://www.bakom.admin.ch/en/use-of-the-fee-revenue
Gouvernement français. (2022). Fin de rideau pour la redevance audiovisuelle. info.gouv.fr. https://www.info.gouv.fr/actualite/fin-de-rideau-pour-la-redevance-audiovisuelle
GOV.UK. (2022). TV licence fee frozen for two years. Retrieved from https://www.gov.uk/government/news/tv-licence-fee-frozen-for-two-years
Henningsen, A., Krčál, A., Eberwein, T., & Rožukalne, A. (2024). Public financing of news media in the EU: Final Report. European Union. https://doi.org/10.2759/08462
Inyheter. (2024). Mer til NRK og pressestøtte i statsbudsjettet. https://inyheter.no/09/10/2024/mer-til-nrk-og-pressestotte-i-statsbudsjettet/
Jędrzejewski, S. (2024). Media publiczne w erze posttelewizyjnej. Warszawa: Poltext. DOI: https://doi.org/10.18290/rns2023.0042
KEF -Bericht. https://kef-online.de/fileadmin/kef/Dateien/Berichte/Import/23._Bericht.pdf
Kommission zur Ermittlung des Finanzbedarfs der Rundfunkanstalten. (2024). 24. KEF -Bericht. https://kef-online.de/fileadmin/kef/Dateien/Berichte/24._KEF-Bericht.pdf Kommission zur Ermittlung des Finanzbedarfs der Rundfunkanstalten. (2023). 23.
Konarska, K. (2021). Media publiczne a demokracja: teoria i praktyka. Media publiczne Europy Środkowo-Wschodniej. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego.
Konarska, K. (2022). Medien in Deutschlad und Polen, In S. Dec-Pustelnik, P. Klimczak, A. Lewicki, I. Surynt (Eds.), Von Literatur bis Politik. Handbuch der deutsch-polnischen Kommunikation. Teilband 2 (pp. 99–124). Wiesbaden: Harrassowitz Publ.
Konarska, K. (2024). Digitisation means marginalisation of public service media? Changes in the functioning of the BBC. Zeszyty Prasoznawcze, T. 67, 4(260), 27–41. https:// doi.org/10.4467/22996362PZ.24.037.20558. DOI: https://doi.org/10.4467/22996362PZ.24.037.20558
Kowalski, T. (2020). Analiza wydatków reklamowych spółek skarbu państwa (SSP) w latach 2015-2019. DOI:10.13140/RG.2.2.29439.74404.
KPMG. (2024). Taxation of international executives: Finland. https://assets.kpmg.com/
KRRiT, (2011 a), Informacja o podstawowych problemach radiofonii i telewizji, Warszawa.
KRRiT, (2011 b), Sprawozdanie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z działalności w 2010 roku, Warszawa.
Kulturministeriet. (2018). Medieaftale for 2019–2023. https://kum.dk/fileadmin/_medier-nesudvikling/Kommissorium/Medieaftalen_for_2019-2023.pdf
Kulturministeriet. (2020). Notat. Gennemforelse af Medieaftale 2019–2023 – status. https://www.ft.dk/samling/20191/almdel/kuu/spm/134/svar/1642541/2163333.pdf
Légifrance. (2024). LOI organique n° 2024–1177 du 13 décembre 2024 portant réforme du financement de l’audiovisuel public. https://www.legifrance.gouv.fr/eli/ loi/2024/12/13/MICX2426243L/jo/texte
MediaDB. (2024). 72 France Télévisions S.A. https://mediadb.eu/en/2024/05/28/72-france-televisions-s-a/
Mediatique. (2020). Future models for the delivery of public service broadcasting. Ofcom. https://www.ofcom.org.uk/siteassets/resources/documents/consultations/category-1-10-weeks/208895-future-of-psb/supporting-docs/future-models-delivery-of-psb-mediatique.pdf
Medietilsynet. (2021). NRKs bidrag til mediemangfoldet. Rapport fra Medietilsynet til Kulturdepartementet. https://www.medietilsynet.no/globalassets/publikasjoner/utredninger-pa-oppdrag-fra-andre/nrks-bidrag-til-mediemangfoldet-2021/211129_2021_ nrk-rapporten_komplett_web.pdf
Medietilsynet. (2024). Allmennkringkastingsrapporten 2024: NRKs oppdragsløsning. https://www.medietilsynet.no/globalassets/publikasjoner/allmennkringkastingsrappor-ter/250610_allmennkringkastingsrapporten_nrk_2024.pdf
Medietilsynet. (2025). Mediemangfoldsregnskapet 2025. https://www.medietilsynet.no/globalassets/publikasjoner/mediemangfoldsregnskap/260121_avsendermangfoldsrapport25.pdf
News Service Bund. (2020). Radio- und Fernsehabgabe ab 2021 um 30 Franken günstiger. https://www.news.admin.ch/de/nsb?id=78803
News Service Bund. (2024). Federal Council rejects SRG SSR initiative and proposes reducing fee to CHF 300 instead. https://www.news.admin.ch/en/nsb?id=101502
Nielsen, R. K., Gorwa, R., de Cock Buning, M. (2019). What Can Be Done? Digital Media Policy Options for Strengthening European Democracy. Reuters Institute, University of Oxford. Retrieved from https://reutersinstitute.politics.ox.ac.uk/sites/default/ files/2019-11/What_Can_Be_Done_FINAL.pdf
Norway public broadcaster to be funded with new TV tax – lifeinnorway.net. (2019). IMI. https://imi.org.ua/en/news/norway-public-broadcaster-to-be-funded-with-new-tv-tax-lifeinnorway-net-i29297.
Ofcom. (2024). Ofcom Annual Report on the BBC 2023–2024. https://www.ofcom.org.uk/siteassets/resources/documents/tv-radio-and-on-demand/bbc/bbc-annual-report/2024/ ofcoms-annual-report-on-the-bbc-202324.pdf?v=408350
Ofcom. (2025). Ofcom Annual Report on the BBC 2024–2025. Insluding our second Periodic Review of the BBC’s performance. https://www.ofcom.org.uk/siteassets/resources/documents/tv-radio-and-on-demand/bbc/bbc-annual-report/2025/ofcoms-annual-report-on-the-bbc-2024-25.pdf?v=411300
Pokorna-Ignatowicz, K. (2010). Polska telewizja publiczna jako „łup polityczny”. Studia Medioznawcze, 2(41), 39–48.
Puppis, M., Van den Bulck, H., Bürdel, E. (2020). Frozen 2: Communication Rights and the Thaw of Public Funding in Small Media Systems. Journal of Information Policy, 10, 388–438. https://doi.org/10.5325/jinfopoli.10.2020.0388 Świerczyńska-Głownia, W. (2017). Działalność programowa telewizji publicznej. Kluczowe determinanty programowania i dystrybucja oferty. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego. DOI: https://doi.org/10.5325/jinfopoli.10.2020.0388
Serafe. (2025). The Swiss collection agency for the radio and television fee. https://www. serafe.ch/en Skatteverket. (2025). Skatteuträkningsbroschyren. SKV 425 utgåva 31. https://www.skatteverket.se/download/18.262c54c219391f2e963479c/1740996584047/skatteu-trakningsbroschyren-skv425-utgava31.pdf
Skatteverket. (2026). Public service fee. https://www.skatteverket.se/servicelankar/other-languages/englishengelska/individualsandemployees/livinginsweden/publicservice-fee.4.676f4884175c97df4193041.html#
Skatteverket. (2026). Public service-avgift. https://www.skatteverket.se/privat/skatter/ar-beteochinkomst/askattsedelochskattetabeller/publicserviceavgift.4.22501d9e166a8cb 399f31dd.html
SRG SSR. (2020). Zahlen Daten Fakten 20/21. https://gb.srgssr.ch/archiv/fileadmin/gb2020/pdf/Download-Center/SRG_ZDF_2021_de.pdf
Svensk författningssamling. (2018). Lag om finansiering av radio och tv i allmänhetens tjänst. SFS 2018:1893. https://svenskforfattningssamling.se/sites/default/files/sfs/ 2018-11/SFS2018-1893.pdf
Sveriges Utbildningsradio AB. (2024). 2023 Public service-redovisningen. https://www.ur.se/wp-content/uploads/2024/02/Public-service-redovisningen.pdf
UC130, MKiDN, Projekt z dnia 5 grudnia 2025 r., Ustawa (…) o zmianie ustawy o radiofonii i telewizji oraz niektórych innych ustaw.
Valtiovarainministeriö Finansministeriet. (2025). EU:n uudet finanssipoliittiset säännöt ja kansallisen lainsäädännön muttaminen. https://vm.fi/documents/194055 633/200124281/EUn+uudet+finanssipoliittiset+säännöt+ja+kansallisen+lainsäädännön+muuttaminen+18.6.2025.pdf/bf18de71-b784-0c6f-776a-96bb80ec76e2?t=1750256176839
Vargoz, C. (2025, October 20). PLF 2026: la Filière Audiovisuelle réagit. Boxoffice. Retrieved from https://www.boxofficepro.fr/plf-2026-la-filiere-audiovisuelle-reagit/.
Ward, D. (2006). Can the Market Provide? Public Service Media, Market Failure and Public Goods. In C. S. Nissen (Ed.), Making a Difference. Public Service Broadcasting in the European Media Landscape, (pp 51–63). Eastleigh: John Libbey Pub.
YLE. (2026). Yle’s finances. https://yle.fi/aihe/about-yle/finances
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Katarzyna Konarska
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne 4.0 Międzynarodowe.
Publikacje na łamach „Studiów Medioznawczych” ukazują się na zasadach odpowiadających licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne 4.0 Międzynarodowe (CC BY-NC 4.0).
