Media publiczne w Europie wobec przełomu technologicznego i kryzysu instytucjonalnego
DOI:
https://doi.org/10.33077/uw.24511617.sm.2026.1.897Słowa kluczowe:
kryzys instytucjonalny, media publiczne, regulacje, wartości społeczne, zarządzanie platformamiAbstrakt
Artykuł analizuje współczesną transformację europejskich mediów publicznych (public service media – PSM) w warunkach przełomu technologicznego oraz narastającego kryzysu instytucjonalnego. Cel: Celem badania jest usta- lenie, czy obserwowane procesy – platformizacja komunikacji, fragmentaryzacja audytoriów, erozja finansowania, algorytmizacja obiegu informacji oraz zmiana architektury regulacyjnej Unii Europejskiej – prowadzą do strukturalnej dezintegracji modelu mediów publicznych, czy raczej do jego adaptacyjnej rekonfiguracji. Koncepcja/metody badawcze: Artykuł opiera się na analizie instytucjonalno-systemowej oraz porównawczej analizie empirycznej obejmującej dane i dokumenty EBU, Reuters Institute, Ofcom, dokumenty brytyjskie dotyczące BBC , niemieckie rozwiązania finansowania i nadzoru, a także pakiet regulacji platformowych UE (DSA/ DMA) i EMFA. Wyniki i wnioski: Z dokonanej analizy wynika, że przełom technologiczny ma charakter paneuropejski, natomiast kryzys instytucjonalny jest zróżnicowany regionalnie i zależy przede wszystkim od jakości architektury ustrojowej: stabilności finansowania, realnego rozdziału funkcji regulacyjnych oraz zdolności mediów publicz- nych do wytwarzania public value w środowisku rządzonym przez logiki platform governance (transparentność algorytmów, ryzyko systemowe, reklama behawioralna, pomiary i dostęp do danych).
Bibliografia
Ala-Fossi, M., & Lax, S. (2016). The short future of public broadcasting: Replacing digital terre- strial television with internet protocol? The International Communication Gazette, 78(4). DOI: https://doi.org/10.1177/1748048516632171
Bardoel, J., & Lowe, G. F. (2007). From public service broadcasting to public service media: The core challenge. W: J. Bardoel & G. F. Lowe (Red.), From public service broadcasting to public service media. Göteborg University.
Castells, M. (2013). Władza komunikacji. Warszawa: PWN.
Donders, K. (2021). Public Service Media in Europe: Law, Theory and Practice. London: Routledge. DOI: https://doi.org/10.4324/9781351105569
EIPA (2025). Omówienie obowiązków transparentności DSA (art. 26, 27, 42). EU Digital Services Act (European Commission, 2024a) – art. 42 (obowiązki raportowe VLOPs).
Funding of Public Service Media (2026) Geneva, Media Intelligence Service EBU.
Głowacki, M., Jackson, L. (Red.) (2014). Public Media Management for the Twenty-First Century: Creativity, Innovation, and Interaction. Routledge. DOI: https://doi.org/10.4324/9780203796986
Jakubowicz, K. (2001). Rude awakening: Social and media change in Eastern Europe. The Public, 8(4), p. 59–80. DOI: https://doi.org/10.1080/13183222.2001.11008786
Jakubowicz, K. (2007). Media publiczne. Początek końca czy nowy początek. Warszawa: Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne.
Jaskiernia, A., Głowacki, M. (Red.) (2017) Public Service Media Renewal. Adaptation do Digital Network Challenges. Frankfurt am Main, Peter Lang. DOI: https://doi.org/10.3726/978-3-653-07253-2
Klimkiewicz, B. (2019). Pluralism in a Hybrid Media Environment from the User Per-
spective. In: CMPF: Research Project Reports, no. 2.
McQuail, D. (2007). Teoria komunikowania masowego. Warszawa: PWN.
Napoli, P. (2011). Audience Evolution: New Technologies and the Transformation of Me- dia Audiences. New York: Columbia University Press.
Rotermund, H. (2018). Digital media culture and public service media in the platform era.
W: G. F. Lowe, H. Van den Bulck, & K. Donders (Red.), Public Service Media in the Networked Society. Nordicom.
Sehl, A. (2024). Funding of Public Service Media in Germany. Political Quarterly. Volu- me 95, Issue1, p. 78–85. DOI: https://doi.org/10.1111/1467-923X.13370
European Commission. European Media Freedom Act (European Commission, 2024c): Centre for Media Pluralism and Media Freedom (EUI). art. 5). European Commission.
Digital Services Act (European Commission, 2024a).
European Commission. DSA – Very Large Online Platforms.
UK Government. BBC Framework Agreement (Ofcom, 2025; UK Government, 2017).
Ofcom. Operating licence for the BBC’s UK Public Services (31 July 2025). UK Govern- ment. Przegląd Royal Charter – (2014/15–2024/25). UK Government / TV Licensing.
Rundfunkbeitrag (Rundfunkbeitrag, 2024; Sehl, 2024). European Audiovisual Observato- ry (Merlin). KEF i rekomendacje. Welt (dpa). Rekomendacja KEF.
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Stanislaw Jedrzejewski
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne 4.0 Międzynarodowe.
Publikacje na łamach „Studiów Medioznawczych” ukazują się na zasadach odpowiadających licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne 4.0 Międzynarodowe (CC BY-NC 4.0).
